अमेरिकेतील महागाईने विक्रम मोडले आहेत. महागाई 4.0% वर पोहोचली असून, ती गेल्या तीन वर्षांतील सर्वोच्च पातळी आहे. आखाती युद्धाचा परिणाम अमेरिकेत जाणवला, ज्यामुळे महागाई वाढली. अमेरिकेतील ही महागाई केवळ त्याच्या सीमांपुरती मर्यादित राहणार नाही. भारतावरही याचा परिणाम होईल. अमेरिकेतील या महागाईचा परिणाम शेअर बाजार, सोने आणि चांदी सुटू शकणार नाहीत. अमेरिकेच्या कामगार विभागाच्या ‘ब्युरो ऑफ लेबर स्टॅटिस्टिक्स’च्या अहवालानुसार, मे महिन्यातील CPI 4.2% ने वाढला आहे. एप्रिल 2023 नंतरची ही सर्वोच्च पातळी आहे. अमेरिकेतील या महागाईचा परिणाम भारतावरही होईल. अमेरिकेतील कोअर पीसीई महागाई मे महिन्यात 3.4% पर्यंत वाढली. या वाढीमुळे भारतासह जगभरातील अनेक देशांसाठी धोका निर्माण झाला आहे. वास्तविक, कोअर पीसीई महागाई हे महागाईचे असे मोजमाप आहे ज्यावर अमेरिकेची फेडरल रिझर्व्ह सर्वाधिक अवलंबून असते. याच्या आधारावर फेडरल रिझर्व्ह व्याजदर निश्चित करते.
महागाई नियंत्रणात आणण्यासाठी फेडरल रिझर्व्ह व्याजदर वाढवणार आहे. सध्या ते 3.50% ते 3.75% च्या दरम्यान आहेत. महागाई नियंत्रणात ठेवणे आणि अर्थव्यवस्थेचा समतोल राखणे हे फेडरल रिझर्व्हसाठी एक मोठे आव्हान बनत आहे. वाढत्या महागाईमुळे व्याजदरात आणखी एक वाढ होऊ शकते. फेडचे नवीन अध्यक्ष, केविन वॉर्श, व्याजदर आणि महागाईबाबत अधिक कठोर भूमिका घेत असल्याचे मानले जाते. याचा अर्थ अमेरिकेत व्याजदर वाढ होण्याची शक्यता लक्षणीयरीत्या वाढली आहे.
अमेरिकेतील वाढते व्याजदर भारताच्या समस्या का वाढवू शकतात?
अमेरिकेतील वाढत्या व्याजदरांमुळे डॉलर मजबूत होतो. डॉलर बॉण्ड्स मजबूत झाल्यामुळे अमेरिकन बाजारपेठ परदेशी गुंतवणूकदारांसाठी अधिक आकर्षक बनते. परदेशी गुंतवणूकदार भारतीय शेअर बाजारातून पैसे काढून अमेरिकेकडे जातात, ज्यामुळे भारतीय शेअर बाजारात चढ-उतार होतात. मजबूत डॉलरचा भारतीय रुपयावर परिणाम होतो. यामुळे केवळ रुपयावरच नव्हे, तर सोन्याच्या किमतींवरही दबाव येतो, ज्यामुळे भारतातील सोन्याच्या हालचालींवर परिणाम होतो.
अशा परिस्थितीत, संपूर्ण जग फेडरल रिझर्व्हच्या पुढील बैठकीकडे लक्ष ठेवून असेल. अमेरिकेतील महागाई हा भारतासह जगभरातील बाजारांसाठी एक धोक्याचा इशारा आहे, जो हे दर्शवतो की अमेरिकेत महागाई वाढल्यास त्याचा परिणाम त्यांच्यावरही होईल. अमेरिकेतील महागाई आणि फेडरल रिझर्व्हचे व्याजदराचे निर्णय हे शेअर बाजारापासून ते सोन्यापर्यंतच्या घडामोडींची दिशा ठरवतील.
