Ganesh Chaturthi 2026: अखेर गणेशभक्तांची प्रतिक्षा संपली आणि गणेशोत्सवाला सुरूवात झाली.. महाराष्ट्रात गौरी-गणपतीचा सण मोठ्या श्रद्धेने साजरा केला जातो. गणेश आगमनासह गौरी आवाहनाचेही तितकेच मोठे महत्त्व आहे, हे केवळ पूजा-विधीपुरते मर्यादित नाही. महाराष्ट्राच्या परंपरेत गौरींना माहेरवाशीण लेकीप्रमाणे घरी आणून तिचे प्रेमाने स्वागत करण्याचा दिवस म्हणून गौरी आवाहनाकडे पाहिले जाते. गौरींना पार्वतीचे, तसेच अनेक कुटुंबांत महालक्ष्मीचे स्वरूप मानले जाते; त्यामुळे त्यांच्या आगमनातून घरात सुख, समृद्धी, सौभाग्य आणि मंगलता येते अशी श्रद्धा आहे. त्यामुळे घरात पहिल्यांदाच गौरी बसवायच्या असतील तर आपल्या घरची परंपरा आणि कुलाचार जाणून घेणे सर्वात महत्त्वाचे मानले जाते.
गौरी आगमनापासून, पूजन ते विसर्जन…(Gauri Avahan 2026)
गुरुवार, 17 सप्टेंबर 2026 रोजी ज्येष्ठागौरी आगमन होणार आहे. सायंकाळी 07 वाजून 52 मिनिटांपर्यंत ज्येष्ठागौरी आवाहन करता येणार आहे. महाराष्ट्रातील अनेक कुटुंबांमध्ये ज्येष्ठागौरी आगमनाला विशेष महत्त्व आहे.
शुक्रवार, 18 सप्टेंबर 2026 रोजी ज्येष्ठागौरी पूजन केले जाणार आहे. गौरीला गणपतीची माता पार्वतीचे रूप मानले जाते. तिला महालक्ष्मी असेही संबोधले जाते. त्यामुळे गणेशोत्सवाच्या काळात गौरी पूजनालाही विशेष धार्मिक महत्त्व आहे.
शनिवार, 19 सप्टेंबर 2026 ज्येष्ठागौरी विसर्जन होणार आहे. याच दिवशी भाद्रपद शुद्ध अष्टमी म्हणजेच दुर्गाष्टमी साजरी केली जाणार आहे.
पहिल्यांदा गौरी बसवताना काय लक्षात ठेवावे? (Gauri Avahan 2026)
धार्मिक मान्यता आणि लोकपरंपरेनुसार, घरात पहिल्यांदाच गौरी बसवायच्या असतील तर आपल्या घरची परंपरा आणि कुलाचार जाणून घेणे सर्वात महत्त्वाचे मानले जाते. कारण गौरीच्या पूजेची पद्धत, गौरीचे स्वरूप, आगमनाची पद्धत आणि नैवेद्य यामध्ये घराण्यानुसार आणि प्रदेशानुसार फरक असू शकतो.
गौरी कोणाकडून घ्याव्यात?
धार्मिक मान्यता आणि लोकपरंपरेनुसार, पहिल्यांदा गौरी बसवताना अनेक कुटुंबांमध्ये गौरी माहेरच्या किंवा जवळच्या नातेवाईकांकडून आणण्याची परंपरा असते. काही ठिकाणी आईच्या माहेरून, काही ठिकाणी सासरच्या घराण्यातील परंपरेनुसार गौरी आणल्या जातात. त्यामुळे “गौरी अमुक व्यक्तीकडूनच घ्याव्यात” असा एकच नियम नाही. तुमच्या घरात पूर्वी आजी, आई किंवा कुटुंबातील ज्येष्ठ महिला ज्या पद्धतीने गौरी बसवत असतील, ती परंपरा समजून घेणे योग्य. नवीन घरात पहिल्यांदा गौरी बसवत असाल तर घरातील ज्येष्ठ व्यक्ती किंवा आपल्या पुरोहितांकडून घरचा कुलाचार विचारून घेणे अधिक योग्य ठरेल.
गौरी घरी कशा आणाव्यात?
धार्मिक मान्यता आणि लोकपरंपरेनुसार, गौरीचे आगमन हे घरासाठी मंगल मानले जाते. त्यामुळे गौरी घरी आणण्यापूर्वी घर स्वच्छ करून, प्रवेशद्वार सजवून आणि रांगोळी काढून ठेवण्याची प्रथा अनेक घरांमध्ये आहे. गौरी घरात आणताना त्यांचे स्वागत आनंदाने केले जाते. काही कुटुंबांमध्ये दारापासून देवघरापर्यंत गौरीची पावले काढली जातात. गौरी उंबरठा ओलांडून घरात येताना त्या घरात सुख, समृद्धी आणि सौभाग्य घेऊन येत आहेत, अशी श्रद्धा आहे. अशा प्रकारची पावले काढण्याची परंपरा महाराष्ट्रातील अनेक घरांमध्ये आढळते. गौरींना घरात आणल्यानंतर त्यांना घरातील विविध भाग दाखवण्याचीही काही घरांमध्ये पद्धत आहे. विशेषतः स्वयंपाकघर दाखवण्याची प्रथा काही कुटुंबांत आढळते. यामागे गौरीला घरची लक्ष्मी आणि माहेरवाशीण मानण्याची भावनिक भावना आहे.
गौरींसोबत काय आणावे?
धार्मिक मान्यता आणि लोकपरंपरेनुसार, गौरीच्या सजावटीसाठी साडी, दागिने, हार, फुले, गजरा, कुंकू, हळद, अत्तर अशा वस्तूंची तयारी केली जाते. काही घरांमध्ये गौरीला नवीन साडी नेसवली जाते आणि दागिन्यांनी सजवले जाते. गौरीला सौभाग्याचे प्रतिक मानल्यामुळे हळद-कुंकू, बांगड्या, फुले, गजरा आणि इतर सौभाग्यवस्तूंना विशेष महत्त्व दिले जाते. मात्र नेमक्या कोणत्या वस्तू द्यायच्या हे घरच्या परंपरेनुसार बदलते.
गौरी घेऊन येणाऱ्या व्यक्तीला काय द्यावे?
धार्मिक मान्यता आणि लोकपरंपरेनुसार, काही परंपरांमध्ये ज्यांच्याकडून गौरी घेतल्या जातात किंवा गौरी आणण्यासाठी मदत करणाऱ्या व्यक्तीला वाण दिले जाते. वाणामध्ये घरच्या प्रथेप्रमाणे सौभाग्यवस्तू, फळे, नारळ, वस्त्र किंवा इतर उपयोगी वस्तू दिल्या जाऊ शकतात. यामध्येही एकच सार्वत्रिक नियम नसून आपल्या घरची पद्धत महत्त्वाची आहे. संबंधित व्हिडिओच्या वर्णनातही “ज्यांच्याकडून गौरी घेतो त्यांना काय वाण द्यावे” हा विषय विशेषतः घेतल्याचे नमूद आहे.
ज्येष्ठा आणि कनिष्ठा गौरी
धार्मिक मान्यता आणि लोकपरंपरेनुसार, महाराष्ट्रातील अनेक घरांमध्ये गौरींची जोडी ज्येष्ठा आणि कनिष्ठा अशा स्वरूपात मांडली जाते. त्यांचे स्वतंत्र पूजन केले जाते. मात्र काही कुटुंबांमध्ये गौरीची रचना आणि संख्या वेगळी असू शकते. म्हणून पहिल्यांदा गौरी बसवताना दुसऱ्या घरातील पद्धत तशीच न करता आपल्या कुटुंबातील परंपरा समजून घेणे चांगले.
तीन दिवसांचा कार्यक्रम
धार्मिक मान्यता आणि लोकपरंपरेनुसार, गौरींचे आगमन, पूजन आणि विसर्जन साधारणपणे तीन दिवसांच्या परंपरेशी जोडलेले असते. पहिल्या दिवशी गौरींचे स्वागत आणि स्थापना केली जाते. दुसरा दिवस मुख्य पूजनाचा मानला जातो आणि या दिवशी गौरींना विशेष नैवेद्य दाखवला जातो. तिसऱ्या दिवशी गौरींचे विसर्जन केले जाते. काही घरांमध्ये पहिल्या दिवशी साधा घरगुती स्वयंपाक नैवेद्य म्हणून दाखवला जातो, तर दुसऱ्या दिवशी मोठ्या प्रमाणावर विविध पदार्थ केले जातात. काही पारंपरिक पद्धतींमध्ये अनेक भाज्या, पुरणपोळी आणि विविध गोड पदार्थांचा नैवेद्य केला जातो.
गौरींची सजावट कशी करावी?
गौरींना नवीन साडी नेसवून, दागिने, हार, फुले आणि गजरा घालून सजवले जाते.
काही घरांमध्ये पारंपरिक पद्धतीने तर काही घरांमध्ये आधुनिक आरास केली जाते.
महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे सजावट करताना केवळ दिखावा न करता गौरी पूजनातील श्रद्धा आणि घरची परंपरा जपणे हा मुख्य उद्देश असावा.
पहिल्यांदा गौरी बसवताना सर्वात महत्त्वाची गोष्ट
पहिल्यांदाच गौरी बसवत असाल तर “हे केले नाही तर दोष लागतो”, “अमुक व्यक्तीकडूनच गौरी घेतल्या पाहिजेत” अशा अनेक गोष्टी ऐकायला मिळतात. त्यापैकी प्रत्येक गोष्ट सार्वत्रिक धार्मिक नियम आहे असे समजू नये. तुमच्या कुटुंबाचा कुलाचार, घरातील ज्येष्ठांची पद्धत आणि स्थानिक परंपरा यांना प्रथम महत्त्व द्या. काही बाबतीत शंका असेल तर आपल्या कुटुंबातील पुरोहितांकडून विचारून घेणे उत्तम…
हेही वाचा :
Weekly Horoscope: मेष, वृषभ, मिथुन, कर्क, सिंह, कन्यापैकी 5 राशींची भरभराट! सप्टेंबरचा तिसरा आठवडा सुरू, नशीब पालटायला सुरूवात, साप्ताहिक राशीभविष्य..
(टीप : वरील सर्व बाबी एबीपी माझा केवळ माहिती म्हणून वाचक-प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचवत आहे. यातून एबीपी माझा कोणताही दावा करत नाही.)
