गेल्या दोन दिवसांपासून महाराष्ट्रातील ज्येष्ठ पोलीस अधिकारी विश्वास नांगरे पाटील साहेब यांच्या एका कार्यक्रमातील भाषणावरून मोठी चर्चा आणि टीका सुरू आहे. काही जणांनी शासकीय सेवा नियमांचा संदर्भ देत प्रश्न उपस्थित केले आहेत. मात्र कोणत्याही विषयावर भाष्य करताना संपूर्ण सत्य, नियमांची पार्श्वभूमी आणि संबंधित व्यक्तीचा प्रदीर्घ सेवाप्रवास लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
केंद्र सरकारच्या कार्मिक मंत्रालयाने (DoPT) 9 जुलै 2024 रोजी जारी केलेल्या कार्यालयीन निवेदनामध्ये पूर्वीच्या आदेशांचा पुनर्विचार करून RSS च्या उल्लेखाबाबत बदल केल्याचे नमूद केले आहे. त्यामुळे या विषयावर कायदेशीर आणि प्रशासकीय बाजू समजून घेणे आवश्यक आहे. केवळ राजकीय आरोप-प्रत्यारोपांच्या आधारावर एखाद्या अधिकाऱ्याच्या निष्ठेवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित करणे योग्य नाही.पण यापेक्षाही महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे विश्वास नांगरे पाटील साहेबांची 30 वर्षांची सेवाभूमिका. एक अधिकारी म्हणून त्यांनी नेहमीच धाडस, शिस्त आणि कर्तव्यनिष्ठेची उदाहरणे निर्माण केली आहेत.
26/11 मुंबई दहशतवादी हल्ल्याच्या वेळी जीवाची पर्वा न करता दहशतवाद्यांविरुद्धच्या कारवाईत त्यांनी दाखवलेले धैर्य महाराष्ट्र कधीही विसरणार नाही. त्या काळातील त्यांच्या भूमिकेचा उल्लेख अनेक ठिकाणी झाला आहे.
पुणे ग्रामीण पोलीस अधीक्षक असताना रेव्ह पार्टीविरोधातील कारवाई करून त्यांनी कायद्यापुढे कोणीही मोठे नसते हा संदेश दिला.
गुन्हेगारीविरोधातील कठोर भूमिका, सामान्य नागरिकांशी संवाद आणि युवकांना प्रेरणा देण्याची त्यांची शैली यामुळे त्यांनी जनमानसात वेगळी ओळख निर्माण केली.
पोलीस अधिकारी हा केवळ कार्यालयात बसणारा प्रशासक नसतो; तो समाजाच्या प्रत्येक घटकाशी जोडलेला असतो. विविध सामाजिक, सांस्कृतिक आणि वैचारिक मंचांवर संवाद साधणे आणि संविधान व कायद्याच्या चौकटीत राहून कर्तव्य पार पाडणे ही लोकशाहीचीच वैशिष्ट्ये आहेत.
मतभेद असू शकतात. टीका करण्याचा अधिकार प्रत्येकाला आहे. परंतु एका अधिकाऱ्याच्या अनेक वर्षांच्या प्रामाणिक सेवेला, धाडसाला आणि समाजासाठी केलेल्या योगदानाला एका प्रसंगाच्या आधारे नाकारणे हे योग्य नाही.
विश्वास नांगरे पाटील साहेबांचे मूल्यमापन एका भाषणावरून नाही, तर त्यांनी महाराष्ट्राच्या सुरक्षेसाठी, कायदा-सुव्यवस्थेसाठी आणि समाजासाठी दिलेल्या योगदानावरून झाले पाहिजे.
त्यांच्या कार्यशैलीचे आणखी एक वैशिष्ट्य म्हणजे तरुणांशी संवाद साधण्याची क्षमता. अनेक विद्यार्थ्यांना, युवकांना आणि समाजातील विविध घटकांना त्यांनी सकारात्मक विचार, स्पर्धा परीक्षा, शिस्त आणि राष्ट्रनिर्माणासाठी प्रेरित केले आहे.
एक वरिष्ठ पोलीस अधिकारी म्हणून त्यांना विविध विचारांच्या, विविध सामाजिक समूहांच्या लोकांशी संवाद साधावा लागतो. प्रशासनातील अधिकारी हा संपूर्ण समाजाचा अधिकारी असतो. त्याची खरी परीक्षा ही त्याच्या निर्णयांमध्ये, कायद्याच्या अंमलबजावणीत आणि नागरिकांशी केलेल्या वर्तनात असते. एखाद्या अधिकाऱ्याची वैचारिक ओळख शोधण्यापेक्षा त्याने संविधान, कायदा आणि समाजाप्रती किती प्रामाणिकपणे काम केले हे पाहणे अधिक महत्त्वाचे आहे. आज सोशल मीडियाच्या काळात एखाद्या छोट्या क्लिपवरून मोठे निष्कर्ष काढले जातात. पण एका अधिकाऱ्याची खरी ओळख ही त्याच्या दशकांच्या सेवेतून, संकटाच्या काळातील निर्णयातून आणि समाजाच्या विश्वासातून निर्माण होते. विश्वास नांगरे पाटील साहेब हे अशाच अधिकाऱ्यांपैकी एक आहेत, ज्यांनी आपल्या कामातून पोलीस दलाचा आणि महाराष्ट्राचा गौरव वाढवला आहे. कर्तव्य प्रथम — हीच त्यांच्या सेवाभावाची ओळख आहे.
