भारतीय वाहन बाजार एका मोठ्या इंधन स्थित्यंतरातून जात आहे, जिथे इथेनॉल-मिश्रित इंधने पारंपरिक जीवाश्म इंधनांची जागा वेगाने घेत आहेत. प्रदूषण कमी करण्यासाठी आणि कच्च्या तेलाच्या आयातीवरील अवलंबित्व कमी करण्यासाठी, सरकारने देशात विविध प्रकारचे पेट्रोल पर्याय सादर केले आहेत. आज, भारतीय बाजारपेठेत सामान्य ऑक्टेन रेटिंगपासून ते उच्च-कार्यक्षमता आणि फ्लेक्स-फ्यूएल श्रेणींपर्यंत एकूण पाच प्रकारचे पेट्रोल विकले जातात. या इंधनांचे वर्गीकरण तुमच्या वाहनाचे इंजिन, त्याची क्षमता आणि तुमची पर्यावरणीय जबाबदारी यावर आधारित आहे आणि त्यांच्या किमतींमध्ये लक्षणीय फरक असतो.
1. रेग्युलर पेट्रोल (E20 – 91 ऑक्टेन)
हे भारतातील सर्वाधिक विकले जाणारे पेट्रोल आहे, जे प्रत्येक सामान्य बाईक, स्कूटर आणि कारमध्ये वापरले जाते. हे इंधन आता देशभरातील सर्व पेट्रोल पंपांवर 20% इथेनॉल मिश्रणासह, म्हणजेच E20 मानकासह उपलब्ध आहे. 91 च्या ऑक्टेन रेटिंगसह, हे पेट्रोल रोजच्या शहरी ड्रायव्हिंगसाठी आणि पर्यावरणपूरक प्रवासासाठी सर्वात किफायतशीर आणि व्यावहारिक पर्याय आहे.
2. प्रीमियम पेट्रोल (E20 – 95 ऑक्टेन)
इंडियन ऑइलचे XP95 आणि हिंदुस्तान पेट्रोलियमचे पॉवर पेट्रोल या श्रेणीत येतात. हे देखील E20 मानकावर (20% इथेनॉल) आधारित आहेत, परंतु त्यांचे ऑक्टेन रेटिंग 95आहे. यामध्ये विशेष डिटर्जंट ॲडिटिव्ह्ज असतात जे इंजिनचे व्हॉल्व्ह स्वच्छ ठेवतात. हे आधुनिक टर्बो-पेट्रोल कार आणि प्रीमियम स्कूटरसाठी उत्कृष्ट मायलेज आणि सुरळीत कामगिरी प्रदान करते.
3. सुपर-प्रीमियम पेट्रोल (0% इथेनॉल – 100 ऑक्टेन)
इंडियन ऑइलचे XP100 हे या श्रेणीचे सर्वात प्रमुख उदाहरण आहे. हे भारतातील एकमेव पेट्रोल आहे जे पूर्णपणे इथेनॉल-मुक्त (0% इथेनॉल) आहे आणि त्याचे ऑक्टेन रेटिंग 100 आहे. हे इंधन खूप महाग आहे आणि विशेषतः सुपरकार्स, रेसिंग बाइक्स आणि विंटेज कार्सच्या इंजिनची कार्यक्षमता वाढवण्यासाठी तयार केले आहे. दिल्लीमध्ये सध्या याची किंमत ₹170/लिटर आहे.
4. E85 पेट्रोल (फ्लेक्स-फ्यूएल)
E85 पेट्रोल फक्त फ्लेक्स-फ्यूएल वाहनांसाठी (FFVs) उपलब्ध आहे. यामध्ये 85% पर्यंत इथेनॉल आणि फक्त 15% पेट्रोल असते. टोयोटा, मारुती आणि हीरो मोटोकॉर्पने E85 वर चालणारी काही मॉडेल्स बाजारात आणली आहेत. हे सामान्य पेट्रोलपेक्षा पर्यावरणासाठी अधिक सुरक्षित आणि खूप स्वस्त आहे, परंतु ते फक्त फ्लेक्स-फ्यूएल इंजिन असलेल्या वाहनांमध्येच वापरले जाऊ शकते. दिल्लीमध्ये सध्या याची किंमत ₹82.12/लिटर आहे.
5. E100 (शुद्ध इथेनॉल इंधन)
केंद्रीय परिवहन मंत्रालयाच्या सहकार्याने, भारतात ई100, म्हणजेच 100% शुद्ध इथेनॉल इंधनालाही मंजुरी देण्यात आली आहे. हे जैवइंधन पूर्णपणे ऊस, मका आणि शेतीतील कचऱ्यापासून बनवले जाते आणि त्यात पेट्रोलचा समावेश नसतो. सध्या याचा वापर निवडक प्रायोगिक प्रकल्पांमध्ये आणि विशेषतः डिझाइन केलेल्या फ्लेक्स-फ्यूएल बाईक्स व कारमध्ये केला जात आहे. याची किंमत अद्याप जाहीर करण्यात आलेली नाही.
