Shravan 2026: हिंदू धर्मात श्रावण महिना हा अत्यंत महत्त्वाचा मानला जातो, हा पवित्र महिना भगवान शंकरांना सर्वाधिक प्रिय मानला जातो. या संपूर्ण महिन्यात शिवभक्त उपवास, रुद्राभिषेक, शिवपूजन, जप आणि दानधर्म करून महादेवांची आराधना करतात. विशेषतः श्रावण सोमवार हा भगवान शिवाच्या पूजेसाठी अत्यंत शुभ मानला जातो. धार्मिक मान्यतेनुसार, भगवान शंकर आपल्या भक्तांच्या खऱ्या भक्तीने सहज प्रसन्न होतात. बेलपत्र, धोतरा, यांसारख्या काही पूजा साहित्याला शिवपूजेत विशेष महत्त्व आहे. मात्र, एक वस्तू अशी आहे जी शिवपूजेत वापरली जात नाही, ती म्हणजे शंख. भगवान शिवाच्या पूजेदरम्यान शंख फुंकला जात नाही, हे फार कमी लोकांना माहीत आहे. धार्मिक, आध्यात्मिक महत्त्व जाणून घ्या…
शिवपूजेदरम्यान शंखाचा वापर का केला जात नाही? (Lord Shiv)
हिंदू धर्मात शंखाला अत्यंत पवित्र मानले जाते आणि बहुतेक देव-देवतांच्या पूजेत त्याचा वापर केला जातो. शिवपूजेदरम्यान शंखातून पाणी अर्पण करणे किंवा तो फुंकणे अयोग्य मानले जाते. यामागे अनेक धार्मिक श्रद्धा आहेत. धार्मिक विधी आणि शुभ प्रसंगी शंख फुंकून देवाला आवाहन करण्याची परंपरा असल्याने, भगवान शिवाशी संबंधित पूजेत या शुभ वस्तूचा वापर करण्यास मनाई आहे. भगवान शिवाच्या पूजेमध्ये शंखाला निषिद्ध मानण्यामागे धार्मिक आणि आध्यात्मिक दोन्ही कारणे आहेत. शिवपूजेदरम्यान शंख का फुंकला जात नाही हे जाणून घेऊया.
…म्हणूनच शिव पूजेदरम्यान शंखातून पाणी अर्पण करण्यास मनाई
धार्मिक मान्यतेनुसार, शंखाचा संबंध शंखचूड नावाच्या राक्षसाशी आहे, ज्याला शिवाने मारले होते. त्या राक्षसाच्या अवशेषांपासून शंखाची निर्मिती झाली. त्यामुळे, शिवलिंगाला पाणी अर्पण करण्यासाठी तो योग्य मानला जात नाही. म्हणूनच शिव पूजेदरम्यान शंखातून पाणी अर्पण करण्यास मनाई आहे.
शंख आणि भगवान विष्णूंचा संबंध काय?
धार्मिक मान्यतेनुसार, शंख हे भगवान विष्णूच्या मुख्य प्रतीकांपैकी एक आहे. वैष्णव परंपरेत त्याला विशेष महत्त्व आहे आणि त्यांच्या पूजेमध्ये शंखनाद करणे शुभ मानले जाते. धार्मिक ग्रंथांनुसार, राक्षस शंखचूड हा त्याच्या मागील जन्मात भगवान विष्णूचा महान भक्त होता. म्हणूनच विष्णूने या राक्षसाच्या हाडांपासून आणि राखेपासून बनवलेल्या शंखाचा आपल्या पूजेत समावेश केला. दुसरीकडे, भगवान शिवाची उपासना ही ध्यान, तपश्चर्या आणि आध्यात्मिक अभ्यासाशी संबंधित मानली जाते. त्यामुळे, शिवपूजेमध्ये शांती आणि साधेपणाला अधिक महत्त्व दिले जाते.
शिवपूजा – मौन ध्यानाने अधिक फलदायी होते…
धार्मिक मान्यतेनुसार, भगवान शिव योग, ध्यान आणि अलिप्ततेचे प्रतीक आहेत, तर शंख विजय आणि उत्सवाचे प्रतीक आहे. शिवपूजेमध्ये बाह्य गोंगाटापेक्षा आंतरिक भक्ती आणि एकाग्रतेला अधिक महत्त्व दिले जाते. म्हणूनच शिवभक्त अनेकदा शांत वातावरणात उपासना आणि ध्यान करतात. शिवलिंगाला पाणी, दूध किंवा पंचामृत अर्पण करणे आणि शांत मनाने मंत्रांचा जप करणे अत्यंत शुभ मानले जाते. महादेवाच्या उपासनेत ध्यान आणि मौन साधनेला विशेष महत्त्व आहे. त्यामुळे, शिवपूजेमध्ये गोंगाटापेक्षा साधेपणा, भक्ती आणि एकाग्रतेला प्राधान्य दिले जाते, ज्यामुळे अधिक आध्यात्मिक लाभ मिळतात.
हेही वाचा :
Nag Panchami 2026: नागपंचमीला तव्यावर पोळी, भाकरी का भाजली जात नाही? आजही अनेक ठिकाणी परंपरा, धार्मिक श्रद्धा, लोककथा जाणून थक्क व्हाल..
(टीप : वरील सर्व बाबी एबीपी माझा केवळ माहिती म्हणून वाचक-प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचवत आहे. यातून एबीपी माझा कोणताही दावा करत नाही.)
