आतापर्यंत तुम्ही ऐकले असेल की वाहनं इथेनॉलयुक्त पेट्रोलवर चालतात, आता स्वयंपाकघरातही इथेनॉल वापरण्याची चर्चा आहे. खरं तर, केंद्रीयमंत्री नितीन गडकरी यांनी अशा क्रांतिकारक स्टोव्ह तंत्रज्ञानाबद्दल सांगितले आहे, ज्याच्या मदतीने स्वयंपाक LPG पेक्षा खूप स्वस्त होऊ शकतो. आम्ही इथेनॉल आधारित स्टोव्ह तंत्रज्ञानाबद्दल बोलत आहोत.
स्वयंपाकाचे हे एक नवीन तंत्रज्ञान आहे, जे LPG स्टोव्हपासून अतिशय कमी खर्चात उष्णता निर्माण करू शकते. विशेष म्हणजे हे स्वयंपाक तंत्रज्ञान केवळ खिशासाठीच नाही तर आपले स्वयंपाकघर आणि आरोग्यासाठीही फायदेशीर सिद्ध होईल.
खरं तर, साध्या स्टोव्हच्या तुलनेत ऊस, मका किंवा बायोमास पासून बनविलेले इथेनॉल जाळल्यावर धूर तयार करत नाही किंवा भांडी काळी करत नाही. UN क्लायमेट टेक्नॉलॉजी सेंटर अँड नेटवर्कच्या एका रिपोर्टमधून या तंत्रज्ञानाबद्दल सविस्तर माहिती देण्यात आली आहे. हे नवे आणि अनोखे तंत्रज्ञान जर मोठ्या प्रमाणावर स्वीकारले गेले तर लोकांच्या खिशाला आणि पर्यावरणालाही फायदा होऊ शकतो.
इथेनॉल स्टोव्ह म्हणजे काय?
इथेनॉल शेगडी किंवा चूल हे स्वयंपाकाचे आधुनिक तंत्रज्ञान आहे. ऊस किंवा मका यासारख्या पिकांपासून तयार केलेल्या जैव इंधनावर हे काम करते. LPG सिलेंडरला देखील हा एक चांगला पर्याय म्हणता येईल.
इथेनॉल स्टोव्हचे फीचर्स हे आहे की ते धूर, दुर्गंधी आणि काजळी विना, LPG सारखी जास्त उष्णता देतात. इथेनॉल स्टोव्ह द्रव आणि जेल इथेनॉल इंधनावर काम करते. LPG पेक्षा स्वस्त असण्यासोबतच आरोग्य आणि पर्यावरणासाठी देखील हा एक उत्तम पर्याय सिद्ध होऊ शकतो.
इथेनॉल स्टोव्ह कसे कार्य करते?
इथेनॉल स्टोव्ह टिकाऊ ज्वलन तंत्रज्ञानावर कार्य करते. त्यासाठी स्टोव्हच्या इंधन टाकीमध्ये द्रव किंवा जेल इथेनॉल ओतले जाते. जेव्हा ते जाळले जाते तेव्हा त्यातून धूर, गंध आणि काजळी नसलेली LPG स्टोव्हसारखी ज्योत निर्माण होते. नितीन गडकरी यांनी पाण्यात 7 टक्के इथेनॉल मिसळून LPG शेगडीसारखी उष्णता निर्माण करण्याचा सल्ला दिला आहे.
इथेनॉल स्टोव्हची रचना रॉकेलच्या स्टोव्हसारखीच असते परंतु प्रेशर किंवा नॉन-प्रेशर बर्नर इंधन खूप कार्यक्षमतेने वापरतात. यूएन क्लायमेट टेक्नॉलॉजी सेंटर अँड नेटवर्कच्या रिपोर्टनुसार, हवा आणि पाण्याच्या संपर्कात आल्यावर ते LPG इतकेच सुरक्षित आणि वेगवान अन्न शिजवते. (REF.)
LPG स्टोव्हपेक्षा इथेनॉल स्टोव्ह किती चांगला आहे?
- नितीन गडकरी यांच्या मते, इथेनॉल स्टोव्ह सामान्य LPG सिलिंडरपेक्षा चांगला आणि किफायतशीर ठरू शकतो. याचा अशा प्रकारे विचार करा:
- इथेनॉल स्टोव्हने स्वयंपाक करण्याची किंमत LPG च्या तुलनेत खूपच कमी आहे. यूएन क्लायमेट टेक्नॉलॉजी सेंटर अँड नेटवर्कच्या रिपोर्टनुसार सुपरब्लू इथेनॉल स्टोव्ह केवळ 1 लिटर इथेनॉलमध्ये 15 तास सतत गरम होऊ शकतो. LPG स्टोव्हपेक्षा हा 5 पट चांगला आहे.
- इथेनॉल स्टोव्ह खिशावर स्वस्त असण्याबरोबरच पर्यावरण आणि आरोग्यासाठी खूप चांगले आहे.
- इथेनॉल स्टोव्हसह स्वयंपाक करणे देखील जलद आहे. रिपोर्टनुसार, इथेनॉल जाळल्यावर 700-800 डिग्री सेल्सिअस पर्यंत उष्णता निर्माण करते. यामुळे अन्न एलपीजी किंवा केरोसिनपेक्षा वेगाने गरम होते.
इथेनॉल स्टोव्ह सुरक्षिततेच्या दृष्टीनेही चांगले असल्याचे म्हटले जाते कारण इथेनॉल जेल म्हणून देखील वापरले जाऊ शकते. अशा परिस्थितीत, आग पडताना किंवा पसरल्यावर गॅस गळतीपेक्षा आगीचा धोका खूपच कमी असतो. LPG हे जीवाश्म इंधन आहे तर इथेनॉल ऊस, मका यासारख्या वनस्पतींपासून तयार केले जाते. हे पूर्णपणे कार्बन न्यूट्रल आहे आणि जंगलतोड प्रतिबंधित करते.
लेखकाबद्दलशुभम कुलकर्णीशुभम कुलकर्णी जवळपास 6 वर्षांपासून मराठी माध्यमांमध्ये काम करतोय. आकाशवाणी (छत्रपती संभाजीनगर) पासून माध्यम क्षेत्रात कामाला सुरुवात केली. एका मुखपत्रासह मुंबईतील नामांकित मराठी वृत्तवाहिन्यांमध्ये ‘बुलेटिन प्रोड्यूसर’ म्हणून जबाबदारी सांभाळली. शुभमला राजधानी दिल्लीतही बातमीवर संस्कार करण्याची संधी मिळाली. राजकारण, व्यापार-उद्योग, क्रीडा, तंत्रज्ञान, ऑटो या विषयावर लिहायला त्याला आवडतं. निसर्गाच्या सानिध्यात बसायला, फावल्या वेळेत चित्रपट, वेब सिरीज पाहाण्याचा शुभमचा छंद आहे.… आणखी वाचा
