Ashadhi Ekadashi 2026: आषाढी एकादशी उद्या म्हणजेच 25 जुलै रोजी साजरी केली जाणार आहे. आता प्रत्येक भाविकाला ओढ लागलीय, ती म्हणजे विठुरायाच्या दर्शनाची… पंचांगानुसार, आषाढ महिन्यातील शुक्ल पक्षातील एकादशीला आषाढी एकादशी किंवा देवशयनी एकादशी म्हणतात. ही एकादशी हिंदू धर्मातील सर्वात महत्त्वाच्या एकादशींपैकी मानली जाते. महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक परंपरेत आषाढी एकादशीला अत्यंत महत्त्वाचे स्थान आहे. या दिवसापासून भगवान विष्णू चार महिन्यांसाठी योगनिद्रेत जातात, अशी धार्मिक श्रद्धा आहे. या चार महिन्यांच्या कालावधीला चातुर्मास म्हणतात. या काळात पंढरपूर येथे लाखो वारकरी विठ्ठल-रुक्मिणीच्या दर्शनासाठी पायी वारी करून येतात. त्यामुळे हा दिवस भक्ती, श्रद्धा आणि समतेचे प्रतीक मानला जातो. पण तुम्हाला हे माहितीय का? एकादशीचा जन्म कसा झाला? भगवान विष्णूंनी नेमकं काय वरदान दिलं? आषाढी एकादशीची तिथी, महत्त्व, मुहूर्त, वारी वेळापत्रक जाणून घ्या…
आषाढी एकादशी 2026 तिथी, शुभ मुहूर्त (Ashadhi Ekadashi 2026)
आषाढी एकादशीचे व्रत करताना तिथी आणि पारणाची वेळ जाणून घेणे अत्यंत महत्त्वाचे असते.
एकादशी तिथी प्रारंभ : 24 जुलै 2026 सकाळी 9:15 वाजता
एकादशी तिथी समाप्त : 25 जुलै 2026 रोजी सकाळी सुमारे 11:35 मिनिटांनी..
पारणाची वेळ
व्रताचे पारण: 26 जुलै 2026 सकाळी 5:30 ते 8:30 या वेळेत करणे शुभ मानले जाते.
एकादशीचा जन्म कसा झाला? भगवान विष्णूंनी दिले ‘हे’ अद्भूत वरदान! पौराणिक कथा…
एकादशीच्या उत्पत्तीबाबत हिंदू धर्मग्रंथांमध्ये अनेक कथा आढळतात. त्यापैकी भगवान विष्णू आणि मृदुमान्य (काही पुराणांमध्ये मुर किंवा मुरदानव) या राक्षसाशी संबंधित कथा अत्यंत प्रसिद्ध मानली जाते. ही कथा पद्मपुराण आणि भविष्योत्तर पुराणातील एकादशी माहात्म्यात वर्णन करण्यात आली आहे. या कथेनुसार, एकादशी ही केवळ एक तिथी नसून भगवान विष्णूंच्या दिव्य शक्तीचे स्वरूप मानली जाते.
पौराणिक कथेनुसार, प्राचीन काळात मृदुमान्य नावाचा एक अत्यंत बलवान आणि पराक्रमी राक्षस होता. त्याने कठोर तपश्चर्या करून ब्रह्मदेवांना प्रसन्न केले आणि अनेक वरदानांची प्राप्ती केली. या वरदानांमुळे तो अधिक शक्तिशाली बनला. त्याने आपल्या सामर्थ्याच्या जोरावर देव, ऋषी, साधू-संत आणि पृथ्वीवरील लोकांवर अत्याचार करण्यास सुरुवात केली. त्याच्या दहशतीमुळे स्वर्गलोकातील देवताही भयभीत झाल्या. अखेर सर्व देवांनी भगवान विष्णूंची शरणागती पत्करली आणि या संकटातून मुक्त करण्याची विनंती केली.
देवतांच्या प्रार्थनेनंतर भगवान विष्णूंनी मृदुमान्याविरुद्ध युद्ध सुरू केले. हे युद्ध अनेक दिवस चालले. मृदुमान्य अत्यंत पराक्रमी असल्याने त्याचा पराभव करणे सोपे नव्हते. अखेर दीर्घ युद्धामुळे भगवान विष्णूंनी काही काळ विश्रांती घेण्यासाठी हिमालयातील एका गुहेत प्रवेश केला. ते योगनिद्रेत असतानाच मृदुमान्य त्यांचा वध करण्याच्या उद्देशाने त्या गुहेत पोहोचला.
याच वेळी भगवान विष्णूंच्या दिव्य तेजातून एक अत्यंत सुंदर, तेजस्वी आणि शस्त्रसज्ज देवी प्रकट झाली. त्या देवीने मृदुमान्याला युद्धाचे आव्हान दिले. दोघांमध्ये घनघोर युद्ध झाले आणि अखेर त्या दिव्य शक्तीने मृदुमान्याचा वध केला. त्यानंतर भगवान विष्णू योगनिद्रेतून जागे झाले. त्यांनी त्या तेजस्वी देवीचा पराक्रम पाहून तिचे कौतुक केले आणि वरदान मागण्यास सांगितले.
त्या देवीने लोकांच्या कल्याणासाठी वरदान मागितले. भगवान विष्णूंनी प्रसन्न होऊन सांगितले की, ज्या दिवशी तू प्रकट झालीस ती तिथी ‘एकादशी’ म्हणून ओळखली जाईल. या दिवशी जे भक्त श्रद्धेने उपवास करतील, भगवान विष्णूंचे पूजन, नामस्मरण, जप आणि दानधर्म करतील, त्यांची पापे नष्ट होतील, त्यांना पुण्यप्राप्ती होईल आणि शेवटी मोक्षाचाही मार्ग खुला होईल. तेव्हापासून प्रत्येक महिन्यातील शुक्ल आणि कृष्ण पक्षातील एकादशी तिथीला हिंदू धर्मात विशेष महत्त्व प्राप्त झाले.
या पौराणिक कथेतून अधर्मावर धर्माचा, अहंकारावर भक्तीचा आणि दुष्ट शक्तींवर दैवी शक्तीचा विजय अधोरेखित केला आहे. त्यामुळे एकादशीचा उपवास हा केवळ अन्नत्याग नसून मन, शरीर आणि आत्म्याच्या शुद्धीकरणाचा मार्ग मानला जातो. भगवान विष्णूंप्रती भक्ती, संयम, सात्त्विक जीवन आणि आत्मसंयम यांचे महत्त्व या कथेतून स्पष्ट होते. म्हणूनच आजही लाखो भाविक वर्षभरातील सर्व एकादशी श्रद्धेने पाळतात आणि भगवान विष्णूंची आराधना करून आध्यात्मिक उन्नतीची कामना करतात.
आषाढी एकादशीचे व्रत का करतात? आणखी एक पौराणिक कथा
आणखी एका पौराणिक कथेनुसार, प्राचीन काळी राजा मांधाता नावाचा एक धर्मनिष्ठ आणि न्यायप्रिय राजा होता. त्यांच्या राज्यात अनेक वर्षे पाऊस पडला नाही. त्यामुळे दुष्काळ, अन्नटंचाई आणि जनतेचे हाल सुरू झाले. या संकटातून मार्ग काढण्यासाठी राजा ऋषी अंगिरा यांच्याकडे गेले. ऋषींनी सांगितले की, राज्यातील सर्व प्रजेने आषाढ शुक्ल एकादशीचे व्रत श्रद्धेने करावे आणि भगवान विष्णूची उपासना करावी. राजाने तसेच केले. संपूर्ण राज्याने उपवास, जप, दान आणि विष्णू पूजन केले. त्यानंतर भगवान विष्णू प्रसन्न झाले आणि मुसळधार पाऊस पडून दुष्काळ संपला. तेव्हापासून आषाढी एकादशीचे व्रत विशेष पुण्यदायी मानले जाते.
हेही वाचा :
Ashadhi Ekadashi 2026: भगवान विठ्ठलाच्या कानातील माश्यांचं रहस्य काय? विठुरायाला हा दागिना इतका प्रिय का आहे? धार्मिक महत्त्व, पौराणिक कथा कमी लोकांना माहित…
(टीप : वरील सर्व बाबी एबीपी माझा केवळ माहिती म्हणून वाचक-प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचवत आहे. यातून एबीपी माझा कोणताही दावा करत नाही.)
