अमेरिका, चीन, दक्षिण कोरिया आणि भारत यांसारखे प्रत्येक देश एआयवर अब्जावधी डॉलर्स खर्च करत आहेत. गुंतवणूकदारांचा असाही विश्वास होता की भविष्यात एआय कंपन्या सर्वाधिक नफा कमावतील. याच आशेवर टेक कंपन्यांचे शेअर्स सातत्याने वाढत होते. पण 22 जून रोजी अचानक असे काही घडले, ज्यामुळे संपूर्ण एआय जगाचे पितळ उघड झाले. या घसरणीमुळे इलॉन मस्कसुद्धा अब्जाधीशांच्या यादीतून बाहेर फेकले गेले. एकाच दिवसात, जगातील सर्वात मोठ्या एआय कंपन्यांचे शेअर्स कोसळले. NVIDIA अंदाजे 200 अब्ज डॉलर्सचे नुकसान झाले. ॲमेझॉनचे शेअर्स अंदाजे 5% नी घसरले. मेटाचे शेअर्स अंदाजे 2% नी खाली आले. गूगलची मूळ कंपनी, अल्फाबेटच्या शेअर्समध्येही मोठी विक्री झाली, ज्यामुळे तिच्या बाजार भांडवलातून अंदाजे 270 अब्ज डॉलर्स कमी झाले. जागतिक शेअर बाजारांमध्ये अस्वस्थता पसरली. प्रश्न केवळ शेअर्स का घसरले हा नव्हता. पण असे नेमके काय घडले ज्यामुळे इतक्या मोठ्या हालचाली झाल्या.
सर्वात आश्चर्यकारक गोष्ट ही होती की कोणतेही मोठे युद्ध झाले नाही, व्याजदरात कोणताही मोठा बदल झाला नाही आणि एआयवर कोणतीही सरकारी बंदी घालण्यात आली नाही. पण जेव्हा खरे कारण उघड झाले, तेव्हा संपूर्ण जगाला धक्का बसला. तर याची सुरुवात होते ती 16 जून रोजी झाली. गुगलचे सर्वात प्रतिभावान एआय संशोधक, नोआम शझीर यांनी कंपनी सोडून ओपन एआयमध्ये सामील होण्याचा आपला निर्णय जाहीर केला. नोआम शझीर हे तेच शास्त्रज्ञ आहेत ज्यांनी 2017 च्या महत्त्वपूर्ण ‘ट्रान्सफॉर्मर’ शोधनिबंधाचे सह-लेखन केले होते. हे ट्रान्सफॉर्मर तंत्रज्ञान आजच्या चॅटजीपीटी, जेमिनी, क्लाउड आणि जवळपास सर्व प्रगत एआय मॉडेल्सचा पाया मानले जाते. यानंतर 19 जून रोजी गुगल डीपमाइंडचे प्रख्यात शास्त्रज्ञ आणि रसायनशास्त्रातील नोबेल पारितोषिक विजेते, जॉन जम्पर यांनीही गुगल सोडून अँथ्रोपिकमध्ये सामील होण्याचा निर्णय घेतला. यामुळे 22 जून रोजी बाजार उघडताच गुंतवणूकदारांनी अल्फाबेटचे शेअर्स विकायला सुरुवात केली. काही तासांतच, इंट्राडे ट्रेडिंगमध्ये कंपनीच्या शेअरमध्ये अंदाजे 7.2% ची घसरण झाली, जी एका वर्षापेक्षा जास्त काळातील सर्वात मोठी घसरण होती.
सर्वात मोठा प्रश्न हा आहे की, केवळ दोन कर्मचाऱ्यांनी नोकरी बदलल्यामुळे AI कंपन्यांना इतके मोठे नुकसान कसे होऊ शकते. सर्वसाधारणपणे, एखाद्या कर्मचाऱ्याने नोकरी सोडल्याने कंपनीच्या शेअरवर क्वचितच परिणाम होतो. पण हे प्रकरण सर्वसाधारण कर्मचाऱ्यांचे नाही. नोआम शाझिर आणि जॉन जम्पर हे AI उद्योगातील त्या निवडक शास्त्रज्ञांपैकी आहेत, ज्यांचे संशोधन संपूर्ण उद्योगाला पुढे नेत आहे. विशेष म्हणजे, गुगलने केवळ दोन वर्षांपूर्वी नोआम शाझिर यांना कामावर घेण्यासाठी अंदाजे 2.7 अब्ज डॉलर्स खर्च केले होते. ‘कॅरेक्टर एआय’ डीलवर इतका पैसा खर्च करून आणि आपल्या टीमला परत आणल्यानंतर, त्यांचे ‘ओपन एआय’ मध्ये जाणे गुंतवणूकदारांसाठी एक मोठा धक्का होता.
यामुळे गुंतवणूकदारांना चुकीचा संदेश गेला आणि गुगलवरील त्यांचा विश्वास कमी झाला. गुंतवणूकदारांना वाटले की, जर गूगल आपल्या सर्वात मौल्यवान एआय प्रतिभावंतांनाही टिकवून ठेवू शकले नाही, तर ते भविष्यातील एआय शर्यतीत मागे पडू शकते. येथूनच गुंतवणूकदारांचा आत्मविश्वास डगमगू लागला आणि शेअरवर परिणाम झालेला दिसला.
