Government Job Vacancies in India: गेल्या दशकात केंद्र सरकारमधील रिक्त पदे जवळपास दुप्पट झाली आहेत. 2015 मध्ये 4.21 लाख रिक्त पदे होती, जी 2024 मध्ये वाढून 8.24 लाख झाली आहेत. एकूण मंजूर पदांमधील रिक्त पदांचा वाटा 11.5 वरून 21 टक्क्यांपर्यंत वाढला. या कालावधीत, विविध केंद्रीय विभागांमधील एकूण मंजूर पदांची संख्या 2.74 लाखांनी वाढली. तथापि, भरलेल्या पदांची संख्या 1.29 लाखांनी कमी झाली. सरकारी कंपन्यांमधील जवळपास निम्मे कर्मचारी कंत्राटी आहेत. हा आकडा 2015 मधील 18.6% वरून 2025 मध्ये 49.1% पर्यंत वाढला. 2015 मध्ये रेल्वेमध्ये एकही रिक्त पद नव्हते. 2024 मध्ये 2.40 लाख पदे (16.2%) रिक्त आहेत. आरोग्य क्षेत्रातील रिक्त जागाही शून्यावरून 6% पर्यंत वाढल्या आहेत.
80 केंद्रीय मंत्रालये आणि विभागांमध्ये 39,23,212 मंजूर पदे
‘दैनिक भास्कर’ने दिलेल्या माहितीनुसार केंद्रीय नागरी सेवकांच्या वेतन आणि भत्त्यांवरील खर्च विभागाच्या अहवालानुसार, 80 केंद्रीय मंत्रालये आणि विभागांमध्ये 39,23,212 मंजूर पदे उपलब्ध आहेत. यापैकी 30,99,656 पदे भरलेली असून 8,23,556 पदे रिक्त आहेत. 2015 मध्ये, 36,49,468 मंजूर पदांपैकी 32,28,921 पदे भरलेली होती आणि 4,20,547 पदे रिक्त होती. गृह मंत्रालयात, मंजूर पदांमध्ये अंदाजे 1,02,000 ने वाढ झाली, तर भरतीमध्ये अंदाजे 49,621 ने वाढ झाली. याचा अर्थ असा की, नियुक्त्या झाल्या, परंतु मंजूर पदांमध्ये खूप वेगाने वाढ झाली. परिणामी, रिक्त जागा 58,774 वरून 1,10,885 पर्यंत वाढल्या. सरकारी विभाग रिक्त पदे भरण्यासाठी कर्मचारी आउटसोर्स करण्याकरिता जीईएम (गव्हर्नमेंट ई-मार्केटप्लेस) प्लॅटफॉर्मचा वापर करतात. गेल्या वर्षी, विक्रमी 10 लाख कर्मचारी आउटसोर्स करण्यात आले. तज्ञांच्या मते, अनेक विभाग आणि मंत्रालये कंत्राटी कामगार नियुक्त करण्याऐवजी थेट कंपन्यांना काम आउटसोर्स करत आहेत.
वाणिज्य विभागातील निम्मी पदे रिक्त आहेत
संरक्षण (नागरी) विभागात सर्वाधिक 2.42 लाख रिक्त पदे आहेत. मंजूर पदांच्या तुलनेत रिक्त पदांचे प्रमाणही 31.9% वरून 43.4% पर्यंत वाढले आहे. टपाल विभागातील रिक्त पदांमध्ये आठ पटींपेक्षा जास्त वाढ झाली आहे. टपाल विभागातील रिक्त पदांची संख्या 7,561 वरून 61,546 पर्यंत वाढली असून, रिक्त पदांच्या दरात ही एक लक्षणीय वाढ आहे.
सर्वात कमी जागा रिकाम्या आणि सर्वाधिक वाढ झालेल्या विभागांची माहिती
- रेल्वे विभाग: 2015 मध्ये रेल्वेमध्ये एकही पद रिक्त नव्हते (0 टक्के), परंतु 2024 मध्ये ही संख्या थेट 2.40 लाखांवर (16.2 टक्के) पोहोचली आहे.
- आरोग्य क्षेत्र: आरोग्य क्षेत्रातही पूर्वी शून्यावरून (0 टक्के) रिक्त जागा वाढून आता 6 टक्क्यांवर गेल्या आहेत.
- टपाल विभाग (Post Department): 2015 मध्ये येथे फक्त 7,561 पदे रिक्त होती. त्यात तब्बल 8 पटींपेक्षा जास्त वाढ होऊन 2024 मध्ये ती 61,546 झाली आहे.
सर्वाधिक रिक्त पदांची गरज असलेला विभाग
- संरक्षण नागरी विभाग [Defence (Civil)] ला सर्वात जास्त कर्मचारी भरतीची गरज आहे, कारण तेथे सर्वाधिक 2.42 लाख पदे रिक्त आहेत. त्यापाठोपाठ रेल्वे विभाग (2.40 लाख पदे रिक्त) आणि गृह मंत्रालय (1.10 लाख पदे रिक्त) येतात.
- वाणिज्य विभागाला (Department of Commerce) सर्वाधिक तातडीची गरज आहे, कारण तेथील 55.4 टक्के (निम्म्याहून अधिक) मंजूर पदे रिकामी पडून आहेत.
इतर महत्वाच्या बातम्या
