Health Tips : उन्हाळा आला की सुट्ट्या, मैदानी खेळ, कुटुंबासोबतच्या सहली आणि भरपूर मजा यांची चाहूल लागते. मात्र, उन्हाळ्यासोबत अनेक आरोग्य समस्या देखील वाढतात. त्यामध्ये डोळ्यांच्या समस्या विशेष लक्ष वेधून घेतात, कारण त्या दैनंदिन जीवनावर परिणाम करू शकतात. कल्पना करा, आपण कुटुंबासोबत सहलीवर गेला आहात आणि डोळे लाल झाल्यामुळे फोटोसुद्धा काढू शकत नाही!
तज्ज्ञांच्या मते, उन्हाळ्यात डोळ्यांच्या समस्यांचे प्रमाण लक्षणीय वाढते. याचे मुख्य कारण म्हणजे आजची मुले आणि अगदी प्रौढ देखील सुट्ट्यांमध्ये मोबाईल, टॅबलेट, टीव्ही आणि गेमिंग डिव्हाइसवर खूप वेळ घालवत आहेत. याशिवाय वाढते तापमान आणि उष्ण हवामान देखील डोळ्यांच्या आरोग्यावर नकारात्मक परिणाम करत आहे.
याविषयी अधिक माहिती देताना डॉ. सोनल देसाई, डॉ अगरवाल्स आय हॉस्पिटल, कल्याण येथील कॉर्निया आणि ऑक्युलर सरफेस रोग तज्ज्ञ सांगतात की, दरवर्षी उन्हाळ्यात ड्राय आय (डोळे कोरडे पडणे) असलेल्या रुग्णांची संख्या मोठ्या प्रमाणात वाढते. यामागील प्रमुख कारणांमध्ये वाढलेला स्क्रीन टाइम, धूळ, एसीचा जास्त वापर आणि उष्णता व शरीरातील पाण्याची कमतरता यांचा समावेश होतो.
स्क्रीन टाईममुळे होणारे डोळ्यांचे त्रास
उन्हाळी सुट्ट्यांमध्ये मुलांचा स्क्रीन वापर मोठ्या प्रमाणात वाढतो. यामुळे पुढील समस्या निर्माण होऊ शकतात:
डिजिटल आय स्ट्रेन
दीर्घकाळ स्क्रीनकडे पाहिल्यामुळे डोळ्यांवर ताण येतो. स्क्रीन वापरताना मुले कमी वेळा पापण्या लवतात. त्यामुळे:
डोळ्यांत जळजळ
पाणी येणे किंवा कोरडेपणा
डोकेदुखी
धूसर दिसणे
अशा तक्रारी निर्माण होतात.
ड्राय आय (डोळे कोरडे पडणे)
सतत स्क्रीन वापरणे आणि एसीमध्ये राहणे यामुळे डोळ्यांतील अश्रू लवकर आटतात. बाहेरील उष्ण हवामानामुळे ही समस्या आणखी वाढते. त्यामुळे:
डोळे लाल होणे
जळजळ
कोरडेपणा किंवा पाणी येणे
यांसारखी लक्षणे दिसू शकतात.
मायोपिया (दूरचे कमी दिसणे) वाढणे
मैदानी खेळ कमी होणे आणि स्क्रीनवरील जवळच्या वस्तूंवर जास्त लक्ष केंद्रित करणे यामुळे मुलांमध्ये मायोपियाचे प्रमाण वाढत आहे. जर मूल टीव्हीजवळ बसत असेल, दूरचे पाहताना डोळे बारीक करत असेल किंवा शाळेतील फळा स्पष्ट दिसत नसेल, तर नेत्रतपासणी करणे आवश्यक आहे.
झोपेच्या समस्या
मोबाईल आणि टॅबलेटमधून निघणारा निळा प्रकाश (Blue Light), विशेषतः रात्रीच्या वेळी, झोपेच्या नैसर्गिक चक्रावर परिणाम करतो. त्यामुळे झोप व्यवस्थित होत नाही आणि दुसऱ्या दिवशी डोळे थकलेले वाटतात.
उन्हाळ्यात वाढणाऱ्या इतर डोळ्यांच्या समस्या
उन्हाळ्यात शरीरातील पाण्याची कमतरता झाल्यामुळे डोळे कोरडे पडतात. धूळ आणि प्रदूषणामुळे डोळ्यांच्या अॅलर्जीचे प्रमाण वाढते. तसेच अस्वच्छ स्विमिंग पूलमध्ये पोहल्यामुळे डोळ्यांना संसर्ग होण्याची शक्यता असते. गरम वारे आणि तीव्र सूर्यप्रकाशामुळेही डोळ्यांत त्रास होऊ शकतो.
उन्हाळ्यात मुलांच्या डोळ्यांची काळजी कशी घ्यावी?
1. मैदानी खेळांना प्रोत्साहन द्या
दररोज किमान 1–2 तास बाहेर खेळल्याने मायोपियाचा धोका कमी होतो आणि डोळ्यांचे आरोग्य सुधारते.
2. 20-20-20 नियम पाळा
प्रत्येक 20 मिनिटांच्या स्क्रीन वापरानंतर 20 फूट दूर असलेल्या वस्तूकडे 20 सेकंद पाहावे. यामुळे डोळ्यांवरील ताण कमी होतो.
3. स्क्रीन टाइम मर्यादित ठेवा
मोबाईल गेम्स आणि सतत टीव्ही पाहणे टाळावे. मध्ये-मध्ये ब्रेक घेणे आवश्यक आहे. पालकांनी पॅरेंटल कंट्रोल सेटिंग्सचा वापर करावा.
4. पुरेसे पाणी प्या
शरीरात पाण्याची कमतरता होऊ नये यासाठी मुलांनी पुरेसे पाणी पिणे आवश्यक आहे.
5. सनग्लासेस आणि कॅप वापरा
बाहेर जाताना UV संरक्षण असलेले सनग्लासेस आणि कॅप वापरल्यास सूर्यप्रकाश, धूळ आणि UV किरणांपासून संरक्षण मिळते.
6. डोळ्यांची स्वच्छता राखा
घाणेरड्या हातांनी डोळे चोळू नयेत. बाहेरून आल्यावर स्वच्छ पाण्याने डोळे धुवावेत आणि स्वच्छ स्विमिंग पूलच वापरावेत.
निष्कर्ष
तंत्रज्ञान हे आजच्या जीवनाचा अविभाज्य भाग बनले असले तरी, वाढता स्क्रीन टाईम आणि उन्हाळ्यातील वाढते तापमान मुलांच्या डोळ्यांच्या आरोग्यासाठी धोकादायक ठरू शकते. स्क्रीन टाइम मर्यादित ठेवणे, मैदानी खेळांना प्रोत्साहन देणे, पुरेसे पाणी पिणे आणि नियमित विश्रांती घेणे या साध्या सवयी मुलांचे डोळे निरोगी ठेवण्यास मदत करतात. लहानपणी अंगीकारलेल्या चांगल्या सवयी भविष्यात चांगली दृष्टी टिकवून ठेवण्यास उपयुक्त ठरतात. तसेच, मुलांना डोळ्यांशी संबंधित कोणतीही समस्या जाणवत असल्यास त्वरित नेत्रतज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.
डॉ. सोनल देसाई
कॉर्निया आणि ऑक्युलर सरफेस रोग तज्ज्ञ
डॉ अगरवाल्स आय हॉस्पिटल, कल्याण
Check out below Health Tools-
Calculate Your Body Mass Index ( BMI )
Calculate The Age Through Age Calculator
