हिंदी सिनेमाच्या स्वर्णयुगात असे काही गीत तयार झाले, की काळ कितीही पुढे गेला तरी ते आजही लोकांच्या हृदयात तसेच रुजलेले आहेत. त्यातीलच एक आहे फिल्म ‘काळा बाजार’चा सदाबहार गीत ‘खोया-खोया चांद, खुला आसमान’. मोहम्मद रफींची जादुई आवाज, देव आनंद यांचा बेफिकीर अंदाज आणि वहीदा रहमान यांचा साधेपणा यांनी या गाण्याला कायमस्वरूपी अमर बनवले.
पण या प्रसिद्ध गाण्याच्या निर्मितीमागची कहाणी स्वतः एक फिल्मी स्क्रिप्ट एवढीच रोचक आहे. त्या वेळी गीत लिहिण्यासाठी कागद नव्हता, ना कलम. फक्त एक माचिसची डिब्बी, समुद्रकिनाऱ्यावरची एक रात्र आणि तीन दिग्गज कलाकारांच्या मेहनतीने असे गीत रचले गेले, जो ६५ वर्षांनंतरही संगीतप्रेमींचा आवडता बनून आहे.
एस.डी. बर्मननी मुलाकडे जबाबदारी सोपवली
१९६० साली प्रदर्शित झालेल्या ‘काळा बाजार’ चित्रपटासाठी संगीतकार एस.डी. बर्मन यांनी या गाण्याची धून आधीच तयार केली होती. निर्माते देव आनंद यांना हवे होते की, या गाण्याचे बोल प्रसिद्ध गीतकार शैलेंद्र यांनी लिहावेत. पण शैलेंद्र दुसऱ्या प्रोजेक्ट्समध्ये व्यस्त होते आणि गीत पूर्ण होत नव्हते. अशा परिस्थितीत एस.डी. बर्मन यांनी आपल्या मुलाला आर.डी. बर्मन (पंचमदा) यांना सांगितले की, शैलेंद्र यांच्याकडे जा आणि गीत पूर्ण करवून घेऊन या. पिता आज्ञा मानून पंचमदा शैलेंद्र यांच्याकडे गेले. मात्र त्या रात्रीही गीत पूर्ण झाले नाही.
जुहू बीचवर माचिसची डिब्बा बनला गीताचा साक्षीदार
रात्री उशिरा शैलेंद्र आणि आर.डी. बर्मन जुहू बीचवर गेले. रात्र अधिक गडद होत चालली होती, पण गाण्याची पहिली ओळ अजूनही सापडत नव्हती. विचार करत-करत शैलेंद्र सिगरेट ओढत होते. जेव्हा त्यांची माचिस संपली, तेव्हा त्यांनी पंचमदा यांच्याकडून माचिस मागितली आणि धून पुन्हा एकदा म्हणण्यास सांगितले. आर.डी. बर्मन यांनी धून गुणगुणली आणि शैलेंद्र यांची नजर आकाशात चमकणाऱ्या चंद्राकडे गेली. अचानक त्यांना गीताची प्रेरणा मिळाली. त्याच क्षणी धून आणि सुरुवातीचे बोल माचिसच्या डब्ब्यावर लिहिले गेले. ही छोटीशी माचिसची पेटी या ऐतिहासिक गाण्याची पहिली ‘कॉपी’ बनली.
मोहम्मद रफींच्या आवाजाने गीत अमर झाले
दुसऱ्या दिवशी शैलेंद्र यांनी पूर्ण गीत तयार करून एस.डी. बर्मन यांना दिले. नंतर मोहम्मद रफी यांनी आपल्या मनमोहक आवाजाने त्यात प्राण ओतले. जेव्हा हा गीत देव आनंद आणि वहीदा रहमान यांच्यावर पडद्यावर चित्रीत झाला, तेव्हा प्रेक्षकांनी त्याला भरभरून दाद दिली.आजही ‘खोया-खोया चांद’ रेडिओ, टीव्ही, म्युझिक प्लेलिस्ट आणि स्टेज शोमध्ये आपली जादू पसरवत आहे. हा केवळ एक सुपरहिट गाणे नाही, तर सर्जनशीलता, धीर आणि संगीताप्रती समर्पणाची एक अनमोल उदाहरण आहे, जी हिंदी सिनेमाच्या इतिहासात कायम स्मरणात राहील.
