31 मे रोजी चंद्राचा रंग निळा होणार का? भारतातूनही स्पष्टपणे पाहता येणार?


येत्या 31 मे 2026 रोजी एक दुर्मिळ खगोलीय घटना घडणार आहे, ज्याला ‘ब्लू मून’ म्हटले जाते. या नावामुळे चंद्र निळा दिसेल असा अनेकांचा समज होतो, परंतु प्रत्यक्षात तसे होत नाही. हा चंद्र इतर सामान्य पूर्णिमांसारखाच पांढरा आणि चमकदार दिसेल. भारतातूनही हा नजराणा स्पष्टपणे पाहता येणार आहे. चला तर मग याविषयीची माहिती जाणून घेऊया.

Blue Moon 2026 । Maharashtra Times
सौजन्य: ‘X’ प्लॅटफॉर्म (आधीचे ट्विटर)
खगोलप्रेमींसाठी मे महिन्याचा शेवट अतिशय खास ठरणार आहे. 31 मे रोजी आकाशात ‘ब्लू मून’ची अद्भुत खगोलीय घटना पाहायला मिळेल. एकाच कॅलेंडर महिन्यात येणाऱ्या दुसऱ्या पूर्णिमेच्या चंद्राला शास्त्रीय भाषेत ब्लू मून म्हणतात. हा सुंदर आणि भव्य नजराणा भारतात कोणत्या वेळी अचूक दिसेल, याबद्दल सध्या कमालीची उत्सुकता आहे.

ब्लू मून म्हणजे चंद्राचा रंग बदलणे नव्हे, तर एका विशिष्ट वेळी येणाऱ्या पौर्णिमेला दिलेले नाव आहे. साधारणत: जेव्हा एकाच महिन्यात दोनदा पौर्णिमा असते तेव्हा दुसऱ्या पौर्णिमेला ब्लू मून म्हणतात. याचा अर्थ असा आहे. तथापि, अत्यंत दुर्मिळ परिस्थितीत, जेव्हा वातावरणात जास्त धूळ, धूर किंवा ज्वालामुखीची राख असते, तेव्हा चंद्र थोडा निळा दिसू शकतो, परंतु हे फारच दुर्मिळ आहे.

ब्ल्यू मून्सचे दोन प्रकार

ब्ल्यू मून्सचे दोन प्रकार आहेत. पहिला “मासिक ब्लू मून” आहे, जेव्हा एका महिन्यात दोन पौर्णिमा असतात आणि दुसऱ्याला ब्लू मून म्हणतात. दुसरा “हंगामी ब्लू मून” आहे, ज्यामध्ये एका हंगामात चार पौर्णिमा असतात आणि तिसरी पौर्णिमा निळा चंद्र मानली जाते. 2026 मध्ये दिसणारी ब्लू मून ही या विशिष्ट श्रेणीशी संबंधित एक दुर्मिळ संधी आहे.

‘ब्लू मून’ 31 मे रोजी पाहायला मिळणार

2026 मधील ‘ब्लू मून’ 31 मे रोजी पाहायला मिळणार आहे. याची वेळ आंतरराष्ट्रीय प्रमाणवेळेनुसार (UTC) साधारणपणे रात्री 8:45 च्या सुमारास असेल. भारतीय प्रमाणवेळेनुसार ही खगोलीय घटना रात्रीच्या वेळी अनुभवता येईल. यावेळचे मुख्य वैशिष्ट्य म्हणजे हा चंद्र एक “मायक्रोमून” देखील असणार आहे; म्हणजेच या दिवशी चंद्र पृथ्वीपासून नेहमीपेक्षा थोडा जास्त दूर असेल, ज्यामुळे तो आकाराने सामान्य पूर्णिमेच्या चंद्रापेक्षा थोडा लहान दिसेल.

नेमकी वेळ काय?

भारतामध्ये तुम्ही हा विहंगम नजराणा 30 आणि 31 मे 2026 च्या रात्री पाहू शकता. हा चंद्र पाहण्यासाठी सूर्यास्त झाल्यानंतरची वेळ सर्वात उत्तम मानली जाते, कारण याच वेळी चंद्र पूर्व दिशेकडून उगवताना दिसतो. याशिवाय, उशिरा संध्याकाळपासून ते पार रात्रीपर्यंत हा चंद्र अगदी स्पष्टपणे पाहता येईल. जर आकाश निरभ्र असेल आणि आजूबाजूला कृत्रिम प्रकाशाचा (लाईट्सचा) झगमगाट नसेल, तर हा नजराणा अधिकच नयनरम्य आणि भव्य दिसेल.

विशेष टेलिस्कोपची गरज नसते

‘ब्लू मून’ पाहण्यासाठी एखाद्या अंधारे आणि मोकळ्या जागेची निवड करणे अधिक फायदेशीर ठरते. शहराच्या चकचकीत आणि प्रखर दिव्यांपासून दूर राहा, जेणेकरून चंद्र अगदी स्पष्टपणे दिसेल. हा चंद्र पाहण्यासाठी कोणत्याही विशेष टेलिस्कोपची गरज नसते, तुम्ही तो तुमच्या साध्या डोळ्यांनीही सहज पाहू शकता.

अद्भुत सौंदर्याचा नक्की आनंद घ्या

अर्थात, जर तुमच्याकडे दुर्बीण किंवा चांगला कॅमेरा असेल, तर तुम्ही या विहंगम दृश्याचा आणखी चांगला आनंद घेऊ शकता.’ब्लू मून’ दर काही वर्षांनी एकदाच पाहायला मिळतो, म्हणूनच ही एक दुर्मिळ खगोलीय घटना मानली जाते. हा नजराणा केवळ पाहण्यासाठीच सुंदर नसतो, तर यामुळे आपल्याला अंतराळ आणि खगोलीय घडामोडींविषयी अधिक माहिती जाणून घेण्याची संधीही मिळते. म्हणूनच, 31 मे 2026 ची ही खास रात्र अजिबात मिस करू नका आणि आकाशातील या अद्भुत सौंदर्याचा नक्की आनंद घ्या.

शुभम कुलकर्णी

लेखकाबद्दलशुभम कुलकर्णीशुभम कुलकर्णी जवळपास 6 वर्षांपासून मराठी माध्यमांमध्ये काम करतोय. आकाशवाणी (छत्रपती संभाजीनगर) पासून माध्यम क्षेत्रात कामाला सुरुवात केली. एका मुखपत्रासह मुंबईतील नामांकित मराठी वृत्तवाहिन्यांमध्ये ‘बुलेटिन प्रोड्यूसर’ म्हणून जबाबदारी सांभाळली. शुभमला राजधानी दिल्लीतही बातमीवर संस्कार करण्याची संधी मिळाली. राजकारण, व्यापार-उद्योग, क्रीडा, तंत्रज्ञान, ऑटो या विषयावर लिहायला त्याला आवडतं. निसर्गाच्या सानिध्यात बसायला, फावल्या वेळेत चित्रपट, वेब सिरीज पाहाण्याचा शुभमचा छंद आहे.आणखी वाचा