असंगठित क्षेत्रातील कोट्यवधी कामगारांना सामाजिक सुरक्षा देण्याच्या उद्देशाने EPFO कडून हे महत्त्वाचे पाऊल उचलले जात आहे. आतापर्यंत केवळ पगारदार कर्मचाऱ्यांना मिळणारा पीएफचा फायदा लवकरच सर्वसामान्यांसाठी खुला होणार आहे. या युनिव्हर्सल योजनेमुळे स्वतःचा व्यवसाय करणाऱ्या व्यक्तींनाही दरमहा अधिकृतपणे बचत करणे आणि सरकारी व्याज मिळवणे सोपे होणार आहे.
देशात असे कोट्यवधी लोक आहेत जे कोणत्याही कंपनीत कायमस्वरूपी नोकरी करत नाहीत, परंतु ते फ्रीलान्सिंग करत आहेत. तसेच, असे बरेच लोक आहेत जे ऑनलाइन प्लॅटफॉर्मद्वारे किंवा स्वत: चे काम करून कमाई करत आहेत. आता अशा लोकांना भविष्यात पीएफच्या माध्यमातून आर्थिक सुरक्षेचा लाभही मिळू शकतो. कर्मचारी भविष्य निर्वाह निधी संघटना (EPFO) आता युनिव्हर्सल प्रॉव्हिडंट फंड (पीएफ) योजनेवर काम करत आहे, ज्याद्वारे स्वयंरोजगार, गिग कामगार आणि असंघटित क्षेत्रातील कर्मचारी देखील त्यांच्या सेवानिवृत्तीसाठी निधी तयार करू शकतील. मात्र, सरकारने अद्याप या योजनेची अधिकृत घोषणा केलेली नाही. चला जाणून घेऊया सविस्तर माहिती.
EPFO ची युनिव्हर्सल प्रॉव्हिडंट फंड (PF) योजना
मीडिया रिपोर्ट्सनुसार, ईपीएफओच्या नवीन प्रस्तावित योजनेचा सर्वात मोठा फायदा त्यांना होऊ शकतो जे सध्या ईपीएफओच्या कार्यक्षेत्राबाहेर आहेत. त्यात स्वयंरोजगार करणारे लोक, गिग आणि प्लॅटफॉर्म कामगार, फ्रीलांसर आणि सल्लागार, असंघटित क्षेत्रातील कर्मचारी, ईपीएफओच्या बाहेर असलेले इतर काही कर्मचारी यांचा समावेश आहे.
अशा परिस्थितीत, जर ही नवीन योजना लागू केली गेली तर हे लोक त्यांच्या इच्छेनुसार पीएफ खात्यात नियमित बचत करू शकतील. नवीन योजनेअंतर्गत, सदस्य त्यांच्या सोयीनुसार दररोज, साप्ताहिक, मासिक किंवा वार्षिक योगदान देऊ शकतील. तसेच ठेवीवर दरवर्षी व्याज मिळेल. हे विद्यमान ईपीएफ खात्यांमध्ये व्याज मिळविण्यासारखे असेल. यामुळे ज्यांचे उत्पन्न दरमहा समान नाही त्यांना दीर्घकालीन बचतीची संधीही मिळेल.
कर सवलतही मिळू शकते
प्रस्तावित योजनेत कर सवलतीचाही विचार केला जात आहे. अहवालानुसार, 2.5 लाख रुपयांपर्यंतचे वार्षिक योगदान आणि त्यावर मिळणारे व्याज कर सवलतीत ठेवले जाऊ शकते. मात्र, याबाबत अद्याप कोणतीही अधिकृत अधिसूचना जारी करण्यात आलेली नाही.
नवीन योजनेचा एक महत्त्वाचा पैलू असाही असू शकतो की सेवानिवृत्तीनंतर एकाच वेळी संपूर्ण रक्कम काढण्याची आवश्यकता भासणार नाही. सदस्यांची इच्छा असल्यास ते आपले पैसे ईपीएफओमध्ये ठेवू शकतात आणि आवश्यकतेनुसार हप्त्यांमध्ये रक्कम काढू शकतात. ही व्यवस्था म्युच्युअल फंडाच्या सिस्टिमॅटिक विथड्रॉवल प्लॅन (एसडब्ल्यूपी) सारखीच असू शकते. भविष्यात विद्यमान ईपीएफ खातेधारकांनाही ही सुविधा दिली जाऊ शकते, असे सांगण्यात येत आहे.
ईपीएफओने या योजनेसाठी आवश्यक माहिती तंत्रज्ञान प्रणाली आणि डिजिटल पायाभूत सुविधा तयार करण्याचे काम यापूर्वीच सुरू केले आहे. मात्र, त्याला अद्याप सरकारकडून औपचारिक परवानगी मिळालेली नाही. संरक्षणाची व्याप्ती वाढवणे हे सरकारचे उद्दिष्ट आहे, जेणेकरून केवळ संघटित क्षेत्रातील कर्मचारीच नव्हे तर असंघटित क्षेत्र आणि गिग इकॉनॉमीशी संबंधित लोकही सेवानिवृत्तीसाठी बचत करू शकतील.
