Shravan Shukravar: महाराष्ट्रात 13 ऑगस्टपासून श्रावण महिना सुरू झाला आहे. आणि श्रावण महिना हा हिंदू धर्मपरंपरेत अत्यंत पवित्र मानला जातो. या महिन्यातील सोमवारसह शुक्रवारांना विशेष धार्मिक महत्त्व असून, अनेक महिला महालक्ष्मी आणि वैभवलक्ष्मीची पूजा करून व्रत करतात. मात्र तुम्हाला माहितीय का हे व्रत का करतात? हे व्रत करण्याची पद्धत काय? किती शुक्रवार हे व्रत करतात? नैवैद्य, व्रत उद्यापन, पौराणिक महत्त्व जाणून घ्या…
श्रावण शुक्रवारपासून ‘वैभवलक्ष्मी व्रत’ कसे करावे? (Vaibhav Lakshmi Vrat)
श्रावण महिना हा धार्मिकदृष्ट्या अत्यंत पवित्र मानला जातो. या काळात शुक्रवारच्या दिवशी वैभवलक्ष्मी व्रत करण्याची परंपरा काही कुटुंबांमध्ये आहे. घरात सुख-समृद्धी, आर्थिक स्थैर्य आणि लक्ष्मीची कृपा मिळावी, या श्रद्धेने हे व्रत केले जाते. वैभवलक्ष्मी व्रतामध्ये लक्ष्मी देवीची भक्तिभावाने पूजा करून कुटुंबाच्या सुख-समृद्धीसाठी प्रार्थना केली जाते. श्रावणातील शुक्रवार हा देवीच्या उपासनेसाठी शुभ मानला जात असल्याने या दिवशी व्रत केल्याने घरातील नकारात्मकता दूर होऊन सकारात्मक वातावरण निर्माण होते, अशी धार्मिक श्रद्धा आहे. तसेच धनधान्याची वाढ, आर्थिक अडचणी कमी होणे आणि कुटुंबातील सदस्यांचे कल्याण व्हावे, यासाठी हे व्रत केले जाते. या व्रतामागील आणखी एक महत्त्वाचा संदेश म्हणजे संयम, श्रद्धा, दान आणि कृतज्ञता. व्रताच्या निमित्ताने गरजू व्यक्तींना अन्न, वस्त्र किंवा शक्य ती मदत करणे पुण्यकारक मानले जाते.
वैभवलक्ष्मी व्रताची सुरुवात कशी करावी?
धार्मिक मान्यतेनुसार, श्रावणातील शुक्रवारपासून व्रत सुरू करण्यापूर्वी आपल्या कुटुंबाच्या परंपरेनुसार किती शुक्रवार व्रत करायचे ते ठरवावे. काही जण सलग 5, 7, 11 किंवा 16 शुक्रवार व्रत करतात.
पूजेची तयारी
धार्मिक मान्यतेनुसार, शुक्रवारी सकाळी घर स्वच्छ करून स्नान करावे. संध्याकाळी पूजा करण्याची परंपरा असल्यास पूजेची जागा स्वच्छ करून चौरंगावर लाल किंवा पिवळे वस्त्र अंथरावे. त्यावर लक्ष्मी देवीची मूर्ती किंवा प्रतिमा ठेवावी.
कलश स्थापना
धार्मिक मान्यतेनुसार, कलशात पाणी भरून त्यावर आंब्याची किंवा उपलब्ध असल्यास पवित्र पाने ठेवावीत. नारळ ठेवून कलशाची स्थापना करावी. कलशाजवळ तांदळाची रास करून त्यावर श्रीयंत्र किंवा लक्ष्मीची प्रतिमा ठेवण्याची पद्धतही प्रचलित आहे.
पूजा कशी करावी?
धार्मिक मान्यतेनुसार, सर्वप्रथम गणेशपूजन करून संकल्प करावा. त्यानंतर लक्ष्मी देवीला हळद-कुंकू, अक्षता, फुले, धूप, दीप आणि नैवेद्य अर्पण करावा. देवीसमोर तुपाचा किंवा तेलाचा दिवा लावावा. त्यानंतर वैभवलक्ष्मी व्रतकथा वाचावी किंवा ऐकावी आणि लक्ष्मीची आरती करावी.
नैवेद्य काय द्यावा?
धार्मिक मान्यतेनुसार, घरच्या परंपरेनुसार खीर, पुरणपोळी, गोड पदार्थ, फळे किंवा इतर सात्त्विक पदार्थांचा नैवेद्य दाखवू शकता. पूजेमध्ये कांदा-लसूण टाळून सात्त्विक पदार्थ ठेवण्याची पद्धत अनेक घरांत आहे.
व्रत सोडताना
धार्मिक मान्यतेनुसार, दिवसभर उपवास केल्यानंतर पूजा आणि आरती पूर्ण करून प्रसाद ग्रहण करावा. उपवास करण्याची पद्धत प्रत्येकाच्या आरोग्य आणि कौटुंबिक परंपरेनुसार वेगळी असू शकते.
व्रताचे उद्यापन कसे करावे?
धार्मिक मान्यतेनुसार, ठरवलेले शुक्रवार पूर्ण झाल्यानंतर आपल्या परंपरेनुसार उद्यापन केले जाते. देवीची पूजा करून प्रसाद तयार करावा आणि शक्य असल्यास सुवासिनींना किंवा गरजू व्यक्तींना भोजन/वस्तू/दक्षिणा देऊन व्रत पूर्ण करावे. वैभवलक्ष्मी व्रताची सुरुवात किती शुक्रवार करावी, पूजा कशी करावी आणि उद्यापन कधी करावे याबाबत वेगवेगळ्या कुटुंबांमध्ये आणि प्रदेशांमध्ये परंपरा भिन्न आहेत. त्यामुळे आपल्या कुटुंबातील प्रचलित पद्धतीला प्राधान्य द्यावे.
वैभवलक्ष्मी व्रतकथा
प्राचीन काळी एका नगरात शीला नावाची एक धार्मिक आणि सद्गुणी स्त्री आपल्या पतीसोबत राहत होती. ती अत्यंत श्रद्धाळू होती. मात्र काही काळानंतर तिच्या कुटुंबावर आर्थिक संकट आले. घरातील सुख-शांती कमी झाली आणि अनेक अडचणींचा सामना करावा लागला. तरीही शीलाने देवावरील श्रद्धा सोडली नाही.
एके दिवशी तिला वैभवलक्ष्मी देवीचे व्रत करण्याचा मार्ग समजला. तिने श्रद्धेने शुक्रवारचे व्रत करण्याचा संकल्प केला. घर स्वच्छ करून तिने लक्ष्मी देवीची पूजा केली. देवीसमोर दिवा लावून फुले, हळद-कुंकू, अक्षता आणि नैवेद्य अर्पण केला. त्यानंतर तिने वैभवलक्ष्मीची कथा ऐकली आणि मनोभावे देवीची प्रार्थना केली.
शीला नियमितपणे व्रत आणि पूजा करू लागली. काही दिवसांनी तिच्या घरातील परिस्थितीत हळूहळू सुधारणा होऊ लागली. पतीला कामामध्ये यश मिळू लागले, आर्थिक अडचणी कमी झाल्या आणि घरात पुन्हा आनंदाचे वातावरण निर्माण झाले.
शीला आपल्या शेजारील महिलांनाही वैभवलक्ष्मी व्रताचे महत्त्व सांगू लागली. तिच्या श्रद्धेने प्रभावित होऊन इतर महिलांनीही भक्तिभावाने हे व्रत सुरू केले.
काही काळानंतर शीलाने संकल्प केलेले व्रत पूर्ण करून वैभवलक्ष्मी देवीचे उद्यापन केले. तिने देवीची पूजा करून प्रसाद वाटला आणि गरजू व्यक्तींना शक्य ती मदत केली.
असे म्हणतात की जो कोणी श्रद्धा, भक्ती आणि शुद्ध मनाने वैभवलक्ष्मीचे व्रत करतो, त्याच्या जीवनात सुख-समृद्धी नांदावी, अशी देवीकडे प्रार्थना केली जाते. मात्र व्रत हे केवळ धनप्राप्तीसाठी न करता श्रद्धा, संयम, सदाचार आणि दानधर्माच्या भावनेने करावे, हा या कथेतून मिळणारा मुख्य संदेश आहे.॥ श्री वैभवलक्ष्मी नमः ॥
हेही वाचा :
Weekly Horoscope: ऑगस्टचा तिसरा आठवडा 7 राशींचं नशीब पालटणारा! सणांची रेलचेल, ग्रहांचे पॉवरफुल योग, कोणत्या राशी मालामाल? पैसा, नोकरी, प्रेम…साप्ताहिक राशीभविष्य
(टीप : वरील सर्व बाबी एबीपी माझा केवळ माहिती म्हणून वाचक-प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचवत आहे. यातून एबीपी माझा कोणताही दावा करत नाही.)
