Vande Mataram: केंद्र सरकारने राष्ट्रगीत ‘जन गण मन’ आणि राष्ट्रगीत ‘वंदे मातरम’ संदर्भात सर्व राज्ये, केंद्रशासित प्रदेश आणि केंद्रीय मंत्रालयांना नवीन निर्देश जारी केले आहेत. मंत्रालयाने म्हटले आहे की, कोणत्या कार्यक्रमांमध्ये दोन्ही गीते गायली किंवा वाजवली जाणे आवश्यक आहे, हे नियमांमध्ये आधीच नमूद केलेले आहे. मंत्रालयाने म्हटले आहे की, एकाच कार्यक्रमात प्रथम ‘वंदे मातरम’ आणि त्यानंतर ‘जन गण मन’ वाजवले जाईल. ज्या राज्यांचे स्वतःचे राज्यगीत आहे, ती राज्ये देखील याच क्रमाचे पालन करतील. 9 जुलै रोजी सर्व राज्ये आणि मंत्रालयांना एक पत्र पाठवण्यात आले होते, ज्याचा तपशील प्रसिद्ध करण्यात आला. राष्ट्रगीत आणि राष्ट्रगीत नेहमी त्यांच्या मूळ शब्दांनुसार, अचूक उच्चारानुसार आणि स्थापित नियमांनुसार गायले व वाजवले जातील याची खात्री करण्याचे निर्देश सर्व राज्यांना देण्यात आले आहेत. दोन्हीच्या अधिकृत प्रती मंत्रालयाच्या वेबसाइटवर अपलोड करण्यात आल्या आहेत.
हा आदेश सर्वप्रथम 28 जानेवारी रोजी आला
यापूर्वी, 28 जानेवारी रोजी सरकारने सर्व राज्यांना असाच एक आदेश जारी केला होता. यानुसार, सर्व शाळांमध्ये दिवसाच्या सुरुवातीला राष्ट्रगीत वाजवले जाईल. वंदे मातरमच्या वेळी सर्वांनी उभे राहिले पाहिजे. राष्ट्रगीताचे सर्व सहा कडवे गायले जातील. त्यांचा एकूण कालावधी 3.10 मिनिटांचा आहे. यापूर्वी फक्त दोन कडवी गायली जात होती. चित्रपटगृहांना नवीन नियमांमधून सूट देण्यात आली आहे. याचा अर्थ असा की, चित्रपटगृहांमध्ये वंदे मातरम वाजवणे आणि चित्रपट सुरू होण्यापूर्वी उभे राहणे अनिवार्य असणार नाही. जर राष्ट्रगीत एखाद्या वृत्तपटाचा किंवा माहितीपटाचा भाग म्हणून वाजवले गेले, तर प्रेक्षकांना सादरीकरणादरम्यान उभे राहण्याची आवश्यकता नाही.
बंकिमचंद्र यांनी 1875 मध्ये लिहिलेले, ‘आनंदमठ’मध्ये प्रकाशित
भारताचे राष्ट्रगीत, ‘वंदे मातरम’, बंकिमचंद्र चटर्जी यांनी 7 नोव्हेंबर 1875 रोजी अक्षय नवमीच्या दिवशी लिहिले होते. ते सर्वप्रथम 1882 मध्ये त्यांच्या ‘बंगदर्शन’ या मासिकात, त्यांच्या ‘आनंदमठ’ या कादंबरीचा भाग म्हणून प्रकाशित झाले होते. रवींद्रनाथ टागोर यांनी 1896 साली भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या अधिवेशनात मंचावर ‘वंदे मातरम’ गायले. राष्ट्रीय स्तरावर हे गीत सार्वजनिकरित्या गायले जाण्याची ही पहिलीच वेळ होती. त्या सभेत उपस्थित असलेले हजारो लोक भावनावश होऊन गहिवरले. ‘वंदे मातरम’ हा एक संस्कृत वाक्प्रचार असून त्याचा अर्थ ‘हे माते, मी तुला वंदन करतो’ असा आहे. स्वातंत्र्यलढ्यादरम्यान, भारताला वसाहतवादी राजवटीतून मुक्त करण्यासाठी लढणाऱ्या स्वातंत्र्यसैनिकांचा ‘वंदे मातरम’ हा नारा बनला.
प्रजासत्ताक दिनाच्या संचलनात ‘वंदे मातरम’ चित्ररथाचे सादरीकरण
यावर्षी 77व्या प्रजासत्ताक दिनानिमित्त दिल्लीतील कर्तव्य पथावरील मुख्य संचलनाची संकल्पना ‘वंदे मातरम’ ही होती. सांस्कृतिक मंत्रालयाने ‘वंदे मातरम’च्या 150व्या वर्धापन दिनानिमित्त एक चित्ररथ सादर केला. या चित्ररथाला मंत्रालये आणि विभाग या श्रेणीत ‘सर्वोत्कृष्ट चित्ररथ’ पुरस्कार मिळाला.
इतर महत्वाच्या बातम्या
Raj Thackeray Vs Fadnavis Special Report : ठाकरेंची टीका, फडणवीस ते गडकरी, रायकीय फैरीRaj
