Last Updated:
IPO Allotments: लोकप्रिय IPO मध्ये मोठी गुंतवणूक करूनही अनेक गुंतवणूकदारांना शेअर्सचे अलॉटमेंट मिळत नाही. मात्र काही कायदेशीर आणि योग्य रणनीतींचा अवलंब केल्यास अलॉटमेंट मिळण्याची शक्यता वाढवता येऊ शकते.
नवीन आयपीओ (IPO) मध्ये गुंतवणूक करणाऱ्या लाखो किरकोळ गुंतवणूकदारांची सर्वात मोठी तक्रार म्हणजे ज्या आयपीओकडून सर्वाधिक नफ्याची अपेक्षा असते त्यामध्येच अनेकदा शेअर्सचे अलॉटमेंट मिळत नाही. अनेक गुंतवणूकदार सलग अनेक आयपीओंमध्ये अर्ज करतात मात्र तरीही त्यांना एकही शेअर मिळत नाही. यामागचे मुख्य कारण म्हणजे आयपीओचे मोठ्या प्रमाणावर होणारे ओव्हरसबस्क्रिप्शन.
जेव्हा एखाद्या कंपनीच्या आयपीओसाठी उपलब्ध शेअर्सच्या तुलनेत अनेक पटींनी जास्त मागणी येते. तेव्हा सर्व गुंतवणूकदारांना शेअर्स वाटप करणे शक्य होत नाही. अशा परिस्थितीत अलॉटमेंट प्रक्रिया संगणकीकृत लॉटरी प्रणालीद्वारे केली जाते. त्यामुळे काही कायदेशीर आणि नियमांनुसार परवानगी असलेल्या पद्धती समजून घेतल्यास अलॉटमेंट मिळण्याची शक्यता वाढवता येऊ शकते.
जेव्हा एखादा लोकप्रिय आयपीओ बाजारात येतो तेव्हा किरकोळ गुंतवणूकदारांकडून मोठ्या प्रमाणात अर्ज केले जातात. उदाहरणार्थ: एखादा आयपीओ रिटेल गुंतवणूकदार श्रेणीत 20 पट सबस्क्राइब झाला. तर प्रत्येक अर्जदाराला शेअर्स मिळणे शक्य नसते.
अशा परिस्थितीत प्रत्येक वैध अर्जाला एक संधी मानली जाते. मागणी खूप जास्त असल्यास संगणकाद्वारे लॉटरी काढली जाते आणि त्यातून काही गुंतवणूकदारांची निवड केली जाते. त्यामुळे अनेकदा पूर्ण रक्कम गुंतवण्याची तयारी असूनही गुंतवणूकदारांना अलॉटमेंट मिळत नाही.
तज्ज्ञांच्या मते अलॉटमेंटची शक्यता वाढवण्याचा सर्वात सोपा आणि पूर्णपणे कायदेशीर मार्ग म्हणजे कुटुंबातील पात्र सदस्यांच्या स्वतंत्र डिमॅट आणि पॅन-आधारित खात्यांमधून अर्ज करणे.
पती, पत्नी, प्रौढ मुले किंवा इतर पात्र कुटुंबीय यांच्याकडे स्वतंत्र डिमॅट खाती असल्यास ते प्रत्येकजण स्वतःच्या नावाने आयपीओसाठी अर्ज करू शकतात. प्रत्येक अर्ज स्वतंत्र गुंतवणूकदार म्हणून ग्राह्य धरला जात असल्याने कुटुंबाच्या एकूण अलॉटमेंटच्या संधी वाढतात.
मात्र एका व्यक्तीने वेगवेगळ्या खात्यांद्वारे किंवा नावांद्वारे अनेक अर्ज करणे नियमबाह्य मानले जाते. अशा अर्जांना रजिस्ट्रारकडून रद्द केले जाऊ शकते.
अनेक गुंतवणूकदारांना वाटते की अधिक लॉटसाठी अर्ज केल्यास अलॉटमेंट मिळण्याची शक्यता वाढते. परंतु अत्यंत ओव्हरसबस्क्राइब झालेल्या आयपीओंमध्ये सामान्यतः एका लॉटच्या आधारावर अलॉटमेंट दिले जाते. अशा वेळी एका खात्यातून अनेक लॉटसाठी अर्ज करण्यापेक्षा कुटुंबातील वेगवेगळ्या पात्र खात्यांतून किमान लॉटसाठी अर्ज करणे अधिक प्रभावी रणनीती मानली जाते. त्यामुळे कुटुंबाकडे अनेक वैध अर्ज उपलब्ध होतात आणि किमान एका सदस्याला तरी शेअर्स मिळण्याची शक्यता वाढते.
आयपीओसाठी अर्ज करताना प्रत्येक गुंतवणूकदाराकडे स्वतंत्र पॅन क्रमांक, बँक खाते आणि डिमॅट खाते असणे आवश्यक आहे. जर एखादी व्यक्ती वेगवेगळ्या नावांनी किंवा खात्यांद्वारे अनेक अर्ज करत असेल तर रजिस्ट्रार अशा अर्जांना तांत्रिक कारणांवरून नाकारू शकतो. त्यामुळे गुंतवणूकदारांनी नेहमी सर्व नियमांचे पालन करणे गरजेचे आहे.
बाजार तज्ज्ञांच्या मते केवळ लिस्टिंग गेनच्या मोहापायी कोणत्याही आयपीओमध्ये अर्ज करणे योग्य नाही. गुंतवणूक करण्यापूर्वी संबंधित कंपनीची आर्थिक स्थिती, नफा, व्यवसायाचे स्वरूप, उद्योगातील स्थान, भविष्यातील वाढीची क्षमता आणि प्राइस बँड यांचा सखोल अभ्यास करणे आवश्यक आहे. उत्तम दर्जाच्या कंपन्यांच्या आयपीओमध्ये दीर्घकालीन गुंतवणूक केल्यास लिस्टिंग गेनपेक्षाही अधिक चांगला परतावा मिळू शकतो.
कुटुंबातील पात्र सदस्यांच्या स्वतंत्र डिमॅट खात्यांद्वारे अर्ज केल्यास आयपीओमध्ये अलॉटमेंट मिळण्याची शक्यता वाढू शकते. मात्र कोणतीही गुंतवणूक करताना केवळ अलॉटमेंट मिळवण्यावर लक्ष केंद्रित न करता कंपनीची गुणवत्ता, आर्थिक स्थिती आणि स्वतःची आर्थिक उद्दिष्टे यांचा विचार करूनच अंतिम निर्णय घेणे अधिक शहाणपणाचे ठरते.
Mumbai,Maharashtra
सलग अर्ज करूनही IPO अलॉटमेंट मिळत नाही? ‘या’ ३ सोप्या ट्रिक्स वापरून पाहा; मोठ्या ब्रोकर्सनी उघड केलं सिक्रेट!
