बाजारात सुकामेवा खरेदी करणे अनेकांच्या खिशाला चांगलेच महागात पडते. मग ते बदाम असो वा काजू किंवा पिस्ता, या सर्वांची किंमत दिवसेंदिवस वाढताना दिसते. त्यात पिस्ता हा अनेकांचा आवडता सुकामेवा असला, तरी त्याची किंमत पाहून अनेकजण तो खरेदी करण्यापूर्वी विचार करतात. बाजारात पिस्त्याची किंमत साधारण 400 ते 1600 रुपये प्रति किलो इतकी असू शकते. पण तुम्हाला हे ऐकून आश्चर्य वाटेल की पिस्त्याचे रोप तुम्ही घरच्या घरीही लावण्याचा प्रयत्न करू शकता. तुमच्या घरात असलेल्या पिस्त्यांपासूनच पिस्त्याचे रोप तयार करता येऊ शकते. सुरुवातीला ही प्रक्रिया थोडी अवघड वाटू शकते. मात्र योग्य पद्धत आणि थोडा संयम ठेवला, तर कुंडीत पिस्त्याचे रोप वाढवण्याचा प्रयत्न नक्कीच करता येतो.
मात्र येथे एक गोष्ट लक्षात ठेवण्यासारखी आहे, ती म्हणजे पिस्त्याचे रोप लावल्यानंतर लगेच काही महिन्यांत पिस्ते मिळतील, अशी अपेक्षा ठेवू नका. या झाडाला वाढण्यासाठी आणि फळधारणेसाठी बराच वेळ लागतो. मग घरच्या पिस्त्यापासून रोप कसे तयार करायचे? कुंडी, माती आणि पाण्याची किती गरज असते? तसेच रोपाची योग्य काळजी कशी घ्यायची? चला जाणून घेऊया पिस्त्याचे रोप वाढवण्याची सोपी पद्धत आणि त्यासाठी आवश्यक महत्त्वाच्या गोष्टी.
सर्वप्रथम योग्य पिस्ते निवडणे महत्त्वाचे आहे
पिस्त्याचे रोप लावण्यासाठी बाजारात मिळणारा कोणताही पिस्ता वापरता येत नाही. रोप तयार करण्यासाठी कच्चे आणि मीठ नसलेले पिस्ते निवडणे महत्त्वाचे आहे. भाजलेले, तळलेले किंवा मीठ लावलेले पिस्ते लागवडीसाठी योग्य ठरत नाहीत. कारण प्रक्रियेमुळे त्यांच्या बियांमधील उगवण क्षमता कमी किंवा नष्ट होऊ शकते. म्हणूनच घरच्या घरी पिस्त्याचे रोप लावण्याचा विचार करत असाल, तर योग्य प्रकारचे पिस्ते निवडणे हीच पहिली आणि सर्वात महत्त्वाची पायरी आहे.
पिस्त्याचे रोप लावण्याची सोपी पद्धत
बिया निवडा: ताज्या, कच्च्या आणि मीठ नसलेल्या पिस्त्यांच्या अनेक बिया घ्या.
पाण्यात भिजवा: बिया साधारण 24 तास सामान्य तापमानाच्या पाण्यात भिजत ठेवा.
कोंब फुटू द्या: बिया किंचित ओलसर कापडात किंवा पेपर टॉवेलमध्ये गुंडाळून ठेवा. काही दिवसांनी मूळ किंवा कोंब दिसू लागल्यावर पुढची प्रक्रिया करा.
कुंडीत लावा: पाण्याचा निचरा होण्यासाठी छिद्रे असलेली कुंडी घ्या. चांगला निचरा होणारी माती वापरून कोंब आलेल्या बिया 1–2 इंच खोल मातीत लावा.
सूर्यप्रकाश द्या: कुंडी अशा ठिकाणी ठेवा जिथे रोपाला दररोज पुरेसा सूर्यप्रकाश मिळेल.
पाणी जपून द्या: माती कोरडी वाटल्यावरच पाणी द्या. कुंडीत पाणी साचू देऊ नका.
रोपाची काळजी घ्या: रोप मोठे झाल्यावर गरजेनुसार मोठ्या कुंडीत हलवा आणि वेळोवेळी सेंद्रिय खत द्या.
प्रत्येक बी रुजेलच असे नाही, त्यामुळे सुरुवातीला अनेक बियांपासून प्रयत्न करणे चांगले. तसेच पिस्त्याच्या झाडाला फळधारणेसाठी बराच काळ लागू शकतो.
